Noli Me Tangere Kabanata 2Si Crisostomo Ibarra

Buod

Hindi ang magagandang dalaga ni ang Kapitan Heneral na kasama ang kanyang mga ayudante ang nakaakit ng pansin ng lahat. Ang orihinal ng larawan, na may tangan sa kamay ng isang binatang lubos na nakaluksa, ang siyang tumawag ng tingin ng lahat. Dumating si Kapitan Tiago na kasama ang binata, binati ang mga panauhin, at humalik sa kamay ng mga pari na pawang nakalimot magbendisyon. Hinubad ng Dominikong si Padre Sibyla ang kanyang salamin upang pagmasdan ang bagong dating, samantalang namutla at nanlaki ang mga mata ni Padre Damaso. Ipinakilala ni Kapitan Tiago ang binata bilang si Don Crisostomo Ibarra, ang anak ng kanyang yumaong kaibigan, na bagong dating mula sa Europa at kanyang sinalubong. Nagitla ang lahat nang marinig ang pangalan. Nakalimutan ng tenyente ang pagbati sa may bahay at pinagmasdan ang binata mula ulo hanggang paa. Bukod sa kanyang itim na kasuutan, wala siyang anumang kaiba; naghahatid ng sariwang kabataan ang kanyang pambihirang taas, mukha, at mga kilos, at sa kanyang bukas at masayang mukha ay nababakas ang kaunting dugong Kastila sa magandang kayumangging kulay.

Sa galak ay sinabi ni Ibarra na nakilala niya ang kura ng kanyang bayan, si Padre Damaso, ang matalik na kaibigan ng kanyang ama. Ngunit hindi kumilos ang pari. Nagpaumanhin si Ibarra dahil sa pag-aakalang nagkamali siya, ngunit sinagot siya ni Padre Damaso na hindi siya nagkamali, bagaman kailanman ay hindi naging matalik na kaibigan nito ang kanyang ama. Dahan-dahang iniurong ni Ibarra ang kanyang kamay at lumingon, at nakita niya ang malungkot na titig ng tenyente na nakatutok sa kanya.

Itinanong ng tenyente kung siya nga ang anak ni Don Rafael Ibarra, at yumuko ang binata. Bahagyang tumindig sa kanyang silya si Padre Damaso at tinitigan ang tenyente. Nanginig ang tinig ng matandang militar nang batiin nito ang binata at naisin na maging mas maligaya siya sa bayan kaysa sa kanyang ama. Sinabi rin nitong kilala at nakausap niya si Don Rafael, at isa ito sa pinakakarapat-dapat at pinakamalinis ang dangal sa Filipinas. Namuo ang luha sa mata ng matanda at nagmamadali siyang tumalikod at umalis.

Naiwang mag-isa si Ibarra sa gitna ng silid. Nawala ang may bahay, at wala siyang makitang magpapakilala sa kanya sa mga dalaga na pinagmamasdan siya nang may paglingap. Nang mag-alangan siya ng ilang sandali, magalang siyang tumungo sa mga dalaga at humingi ng paumanhin sa paglabag sa mahigpit na pakikipagkapwa-tao. Sinabi niyang pitong taon na siyang nawalay sa kanyang bayan kaya hindi niya mapigilan ang pagbati sa pinakamahalagang hiyas nito, ang mga kababaihan. Ngunit walang isa man sa kanila ang nangahas sumagot, kaya napilitan siyang lumayo. Tumungo naman siya sa pulutong ng mga binata na bumilog nang makita siyang dumarating.

Ipinahayag ni Ibarra na may ugali sa Alemanya na kapag may bagong dating sa isang pagtitipon at walang magpapakilala sa kanya, siya mismo ang nagsasabi ng kanyang pangalan. Hiniling niyang itulot ito sa kanya, hindi upang magdala ng asal ng ibang bansa kundi dahil napipilitan lamang siya. Sinabi niyang bumati na siya sa langit at sa mga kababaihan ng kanyang tinubuang lupa, at ngayo'y nais naman niyang batiin ang kanyang mga kababayang lalaki. Nagpakilala siya sa pangalang Juan Crisostomo Ibarra y Magsalin.

Nagbigay rin ng kanilang mga pangalan ang iba, salat sa kabuhayan o hindi nakikilala ng kahit sino. Isang binatang makata ang bumati nang bahagya at nagpakilala. Binati siya ni Ibarra bilang ang makata na ang mga akda ay nagpanatili ng kanyang sigasig sa bayan, at itinanong kung bakit hindi na siya sumusulat. Ipinaliwanag ng binata na hindi tinatawag ang dakilang ningas ng isip upang ipamalingkahoy at magsinungaling. Pinag-usig sa harap ng hukom ang isang taong naglagay sa tula ng isang katotohanang hindi matutulan. Tinawag man siyang makata, hindi siya tatawaging ulol. Sinabi pa niyang ang katotohanan ay ang anak ng leon ay leon rin, at kaunti na lamang ay ipinatapon na sana siya. Pagkatapos ay lumayo ang binata. Halos tumatakbo namang lumapit si Kapitan Tinong. Hinawakan niya ang kamay ni Ibarra at sinabing kaibigan niya si Kapitan Tiago at nakilala niya ang iginagalang na ama ng binata. Nagpakilala siyang si Kapitan Tinong na naninirahan sa Tondo, at inanyayahan si Ibarra na dumalaw doon at sumabay sa kanila sa pagkain kinabukasan. Magalang na nagpasalamat si Ibarra ngunit sinabing kailangan niyang umalis patungong San Diego kinabukasan ng umaga. Hindi nagtagal ay inihayag ng isang lingkod ng Café La Campana na handa na ang pagkain, at nagsimula nang pumasok sa hapag ang mga panauhin, bagaman nag-aalangan ang mga kababaihan, lalo na ang mga Filipina.

Mahahalagang Tagpo

• Dumating sina Kapitan Tiago at ang nakaluksang si Crisostomo Ibarra sa handaan.
• Tinanggihan ni Padre Damaso ang pagbati ni Ibarra at pinangalanang hindi matalik na kaibigan ang ama nito.
• Pinuri ni Tinyente Guevarra ang dangal ni Don Rafael Ibarra.
• Nagpakilala si Ibarra sa mga panauhin ayon sa kaugaliang Aleman, at itinanong niya sa makata kung bakit hindi na ito sumusulat.
• Inanyayahan si Ibarra ni Kapitan Tinong ngunit tumanggi siya dahil pupunta siya sa San Diego.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Crisostomo Ibarra ay ang binatang nagbalik mula sa Europa na nagluluksa sa pagkamatay ng kanyang ama.
• Kapitan Tiago ay ang nagpakilala at tumayong ama-ama ni Ibarra sa handaan.
• Padre Damaso ay ang paring tumangging makipagkamay kay Ibarra at tinalikuran ito.
• Tinyente Guevarra ay ang opisyal na nagpahayag ng paghanga sa yumaong Don Rafael.
• Kapitan Tinong ay ang panauhing nag-anyaya ng pananghalian kay Ibarra.
• Padre Sibyla ay ang Dominikanong naghubad ng kanyang salamin upang pagmasdan ang bagong dating na si Ibarra.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
nakaluksa	nakasuot ng pangluksa o pangdadalamhati
nagulumihanan	naguluhan o nalito
napatigagal	natigilan sa gulat
nagmamasid	nagmamatyag o tumitingin nang mabuti
napawi	nawala o naalis
magara	marangya o maluho

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit labis na nabigla si Padre Damaso nang makilala si Ibarra?
2. Ano ang kahulugan ng pagtanggi ni Padre Damaso na makipagkamay sa binata?
3. Paano ipinakita ni Tinyente Guevarra ang kanyang pakikiramay kay Ibarra?
4. Bakit tumanggi si Ibarra sa paanyaya ng pananghalian ni Kapitan Tinong?