Noli Me Tangere Kabanata 62Ang Paliwanag ni Padre Damaso

Buod

Nakatimbon sa ibabaw ng isang mesa ang mahahalagang handog sa kasal: ang mga brilyante sa asul na kahong terciopelo, ang mga burdang piña, at ang mga piraso ng sutla. Ngunit wala ni isa man sa mga ito ang nakaakit sa paningin ni Maria Clara. Nakatitig lamang ang dalaga sa pahayagang nagbabalita ng pagkamatay ni Ibarra na nalunod sa dagat-dagatan, ngunit hindi niya ito binabasa o nakikita man.

Biglang naramdaman niyang dumapo sa ibabaw ng kanyang mga mata ang dalawang kamay, at narinig ang masayang tinig ni Padre Damaso. Nalukso si Maria Clara at pinagmasdan ang pari nang may matinding takot. Sinabi ng pari na naparito siya mula sa lalawigan upang dumalo sa kasal at inilahad ang kanyang kamay. Nangangatal na inilapit ng dalaga ang kamay sa kanyang mga labi. Biglang nawala ang ngiti ng Pransiskano nang mapansin nitong malamig at namumutla ang kamay nito. Hinila niya si Maria Clara sa kanyang kandungan at itinanong kung wala na ba itong tiwala sa kanyang inaama. Hinikayat niya itong magkuwento ng mga gumugulo sa kalooban nito. Nawala ang magaspang na tinig ng pari at humalili ang mairog na pananalita. Nagsimulang umiyak si Maria Clara. Nang itanong ng pari kung nakipag-away ito kay Linares, tinakpan ng dalaga ang kanyang mga tainga at sumigaw na huwag sanang banggitin ang binata.

Itinanong ng pari kung ayaw nitong ipagkatiwala sa kanya ang mga lihim nito. Dahan-dahang lumapit si Maria Clara, lumuhod sa paanan ng pari, at itinanong kung minamahal pa siya nito. Sagot nito: Musmos! Nakiusap ang dalaga na ampunin ng pari ang kanyang ama at huwag na siyang ipakasal. Isinalaysay niya ang huling pagkikita nila ni Ibarra ngunit inilingid ang lihim ng kanyang pagkatao. Ipinagpatuloy ng dalaga na samantalang buhay pa si Ibarra ay inakala niyang lumaban siya, naghintay, at umasa. Nais niyang mabuhay upang makarinig ng mga balita tungkol sa binata. Ngunit ngayong pinatay na ito, wala nang dahilan upang mabuhay pa siya at magdusa. Sumagot ang dalaga na nang buhay pa si Ibarra ay maaari pa siyang mag-asawa at magtanan pagkatapos, dahil ang tanging hinahangad ng kanyang ama ay ang pakikipagkamag-anakan. Ngunit ngayong patay na ang binata, walang sinumang makapag-aangkin sa kanya bilang asawa. Sinabi niyang ang kumbento o ang libingan ang kanyang tanging pipiliin. Nang mabatid ng pari ang katindihan ng pananalita ng dalaga, nawala ang kanyang masayang anyo at naggunamgunam. Itinanong nito nang pautal kung lubha bang malaki ang pag-ibig ng dalaga sa binata. Hindi umimik si Maria Clara, at inilungayngay ni Padre Damaso ang kanyang ulo sa kanyang dibdib.

Sa tinig na sira ay nakiusap ang pari sa dalaga na patawarin siya dahil hindi niya sinasadya na ipinahamak ang kaligayahan nito. Ipinaliwanag niyang hindi niya mapapayagang ipakasal ang dalaga sa isang tagaroon at mapanood itong naghihirap na asawa at ina. Kung naging asawa ito ng binata ay tatangis ito dahil sa asawang laging biktima ng pag-api. Kung naging ina ito ay tatangisan nito ang kasawian ng kanyang mga anak, at kung pinag-aralan niya ang mga ito ay magiging kaaway ang mga ito ng relihiyon, kaya makikita niya ang mga ito sa bitayan o sa pagkatapon. Dahil dito ay hinanap niya para sa dalaga ang isang asawang makapaghahandog ng pagiging ina ng mga anak na uutusan at hindi uutusan. Minahal niya ang dalaga na parang sariling anak at tanging katuwaan niya ito. Nang dakong huli ay tumangis si Padre Damaso na tulad ng isang musmos.

Nakiusap ang dalaga na huwag sana siyang ipahamak magpakailanman dahil patay na si Ibarra at ibig na niyang magmongha. Sinabi ng pari na hindi nalalaman ng dalaga ang pamumuhay at ang talinghagang nakukubli sa loob ng mga pader ng kumbento. Mas maiibig pa niyang makitang nagdadanas ng sakit ang dalaga sa mundo kaysa makulong ito sa kumbento, dahil sa mundo ay maririnig ang mga daing nito samantalang sa kumbento ay wala kundi mga pader. Sinabi rin niyang maganda ang dalaga at hindi ito isinilang upang maging asawa ni Kristo, at mapapawi ng panahon ang lahat. Ngunit iginiit ng dalaga na ang kumbento o ang kamatayan ang pipiliin niya. Napasigaw si Padre Damaso at idinulog ang Diyos, sinabing pinarurusahan siya nito kaya tanggapin na niya ito, ngunit hilingin niyang pangalagaan ang kanyang anak. Sinabi niyang magiging mongha ang dalaga dahil ayaw niyang mamatay ito. Hinawakan ni Maria Clara ang dalawang kamay ng pari, pinisil, hinagkan, at lumuhod. Umalis si Padre Damaso na mapanglaw, nakatungo, at nagbubuntong-hininga, na idinadalanging ipasa na lamang sa kanya ang paghihiganti ng Diyos at huwag pahirapan ang walang kasalanan.

Mahahalagang Tagpo

• Hindi pinansin ni Maria Clara ang mga mamahaling regalo at nakatitig lamang sa pahayagang nagbabalita ng pagkamatay ni Ibarra.
• Pabirong tinakpan ni Padre Damaso ang mga mata ng dalaga at nagtanong kung sino siya.
• Lumuhod si Maria Clara at hiniling na sirain ang kasal at pangalagaan ang kanyang ama.
• Iginiit ng dalaga ang kumbento o kamatayan kaysa magpakasal kay Linares.
• Napaiyak si Padre Damaso at pumayag sa kalooban ng dalaga, na idinadalangin na huwag pahirapan ang walang kasalanan.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Maria Clara ay dalagang piniling ang kumbento kaysa kasal na labag sa kanyang loob.
• Padre Damaso ay paring napilitang pahintulutan ang desisyon ng kanyang anak at nahayag ang lihim ng kanyang pagkatao.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
pagtatapat	pag-amin ng isang lihim
kumbento	tahanan ng mga madre
mongha	babaeng kasapi ng relihiyosong samahan
dalamhati	matinding lungkot
kalinga	pag-aaruga
himutok	daing o buntong-hininga
pagpapakamatay	pagkitil sa sariling buhay

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit hindi pinansin ni Maria Clara ang mga regalo at ang diyaryo?
2. Ano ang dalawang bagay na pinagpilian ni Maria Clara, at bakit?
3. Anong lihim ang nahiwatig sa pagtangis ni Padre Damaso?
4. Ano ang ipinapahiwatig ng desisyon ni Maria Clara tungkol sa papel ng kababaihan sa lipunang iyon?