Noli Me Tangere Kabanata 30Sa Simbahan

Buod

Punong-puno ang simbahan ng San Diego. Nagtutulakan, nagsisiksikan, at nagdudurugan ang mga tao, samantalang naglalabasang daing ang mga lumalabas at dumadagsang pumapasok. Kahit malayo pa ay iniuunat na ang kamay upang sumawsaw sa tubig-bendita, ngunit inilalayo ito ng alon ng tao. Ang tubig ay kulay putik na dahil sa paghuhugas doon ng buong bayan bukod pa sa mga dayo. Ipinapahid ito ng matatanda sa batok, puyo ng ulo, noo, ilong, baba, dibdib, at pusod, sa pananalig na mabebendisyonan ang mga bahaging ito at hindi sila magkakasakit ng paninigas ng leeg, sakit ng ulo, pagkatuyo, o kawalan ng tunaw ng pagkain. Ang mga kabataan, na hindi gaanong maysakit o hindi naniniwala, ay bahagya lamang nababasa ang dulo ng daliri at kunwari ay nag-aantanda sa noo.

Mahirap huminga sa init at sa amoy ng tao, ngunit sulit ang pagtitiis dahil dalawang daan at limampung piso ang bayad sa sermon. Sinabi ni Pilosopo Tasyo na napakamahal ng isang sermon para sa isang tao sa isang pagkakataon, at ikatlo lamang ito ng ibinabayad sa isang komedyanteng magpapagal ng tatlong gabi. Sumagot ang maestro ng mga Hermano: sa komedya ay nahuhulog ang kaluluwa sa impiyerno, ngunit sa sermon ay napapapaslangit, kaya kung humingi raw ng isang libo ay babayaran pa nila. Sinagot ni Tasyo na higit siyang naaaliw sa sermon kaysa komedya, at nang sabihin ng isa na hindi siya naaaliw sa komedya, sinabi ni Tasyong mauunawaan nga iyon. Umalis si Tasyo nang hindi inaalintana ang mga paglait.

Habang hinihintay ang alkalde, nagpapawis at naghihikab ang mga tao at ginagalaw sa hangin ang mga pamaypay, sombrero, at panyo. Nagsisisigaw at nagsisiiyak ang mga bata, kaya abala ang mga sakristan sa pagpapalabas sa kanila. Naisip ng matalino at mahinahong maestro ng Cofradia ng Santisimo Rosario na ang "pabayaan ninyong lumapit sa akin ang mga bata" ay para lamang sa mga batang hindi umiiyak. Sinaway ni Hermana Pute, na nakasuot ng guingon, ang kanyang anim na taong gulang na apong babaeng lumuluhod sa tabi niya at sinabing makikinig ito ng sermon na gaya ng sa Biyernes Santo, at kinurot pa ito upang pukawin ang kabanalan.

Nasa isang sulok si Ibarra, samantalang nakatindig sa tabi ng pangunahing dambana si Maria Clara sa dakong ipinaayos ng kura para sa kanya. Nakasuot ng frock coat na nakaupo sa bangko para sa mga pinuno si Kapitan Tiago, at dahil hindi siya kilala ng mga bata ay naisip ng mga ito na isa ring gobernadorcillo siya. Dumating sa wakas ang alkalde kasama ang kanyang kawani mula sa sakristia at naupo sa magagandang silyang nakapatong sa alpombra. Puno ang kanyang unipormeng pangdakila at nakasuot siya ng kordon ni Carlos III at apat o limang dekorasyon. Hindi siya nakilala ng bayan. Sinabi ng isang taga-bukid na parang komedyanteng nakauniporme siya, ngunit itinama ng katabi niyang iyon ang prinsipeng Villardo na napanood nila sa tanghalan nang nakaraang gabi, kaya tumaas ang pagtingin ng bayan sa alkalde at naipagkamalay siyang isang enchantadong prinsipe.

Nang magsimula ang misa, nagsitindig ang mga nakaupo at nangagising ang mga natutulog sa tunog ng mga kampanilya at sa tinig ng mga koro. Naging masaya si Padre Salvi dahil naglingkod sa kanya bilang diakono at subdiakono ang dalawang Agustino. Nag-awit ang bawat isa, ngunit ang tinig ng nagmimisa mismo ay nanginginig at kung minsan ay nawawala sa tono. Matikas pa rin siyang gumalaw at binigkas ang Dominus vobiscum na nakataas ang tingin sa langit. Nang tanggapin niya ang usok ng insenso ay iniangat niya ang kanyang ulo at lumakad sa gitna ng dambana nang may malaking karangalan, kaya para kay Kapitan Tiago ay higit pang marangal siya kaysa komedyanteng Intsik na nag-ayos emperador nang gabing iyon. Dumating ang inaasahang sandali para sa sermon ni Padre Damaso. Naupo ang tatlong pari sa kanilang silya at huminto ang musika. Dumaan si Padre Damaso sa gitna ng kongregasyon, pinangunahan ng dalawang sakristan at sinusundan ng isang kapuwa fraile na may dalang malaking aklat. Nawala siya sa pasikut-sikot na hagdanan, ngunit muling sumipot ang mabilog niyang ulo, sumunod ang makapal na leeg, at pagkatapos ang buong katawan. Bahagya siyang umubo at tumingin sa paligid nang buong kapanatagan. Nakita niya si Ibarra at ipinahiwatig sa pamamagitan ng isang sulyap na hindi niya ito kalilimutan sa kanyang mga panalangin. Tiningnan niya nang may kasiyahan si Padre Sibyla at nang may paghamak si Padre Martin, ang nagsermon nang nakaraang araw. Nang matapos ang pagsisiyasat ay lumingon siya sa kasama at sinabing magpakatalino na, at binuksan nito ang malaking aklat.

Mahahalagang Tagpo

• Ang pagsisiksikan ng mga tao sa simbahan at ang malabong tubig-bendita.
• Ang pagpapaliwanag sa halagang 250 piso para sa misa at ang puna ni Pilosopo Tasyo.
• Ang paghihintay ng lahat sa huling pagdating ng alkalde.
• Ang pagsisimula ng misa sa pamumuno ni Padre Salvi.
• Ang pag-akyat ni Padre Damaso sa pulpito at ang kanyang tingin kay Ibarra.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Padre Salvi ay ang kura na nanguna sa pagmimisa at nagbigay ng hudyat para sa sermon.
• Padre Damaso ay ang dating kura na nakatakdang magsermon at may lihim na pagtingin laban kay Ibarra.
• Crisostomo Ibarra ay ang binatang nasa sulok ng simbahan at pinagbantaan ng tingin ng pari.
• Maria Clara ay ang dalagang binigyan ng nakalaang lugar malapit sa pangunahing dambana.
• Kapitan Tiago ay ang mayamang nakaupo sa bangko ng mga pinuno ng bayan.
• Pilosopo Tasyo ay ang matandang pumuna sa mahal na bayad sa sermon at umalis nang walang pakialam sa mga paglait.
• Hermana Pute ay ang babaeng nakaguingon na kinurot ang apong babae upang pakinggan ang sermon.
• Alkalde ay ang huling dumating na pinunong naupo sa magagandang silya kasama ang kanyang kawani.
• Padre Sibyla ay ang paring binigyan ni Padre Damaso ng tinging may kasiyahan bago magsermon.
• Padre Martin ay ang paring nagsermon nang nakaraang araw at tiningnan nang may paghamak ni Padre Damaso.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
tubig-bendita	binasbasang tubig na ginagamit sa paggawa ng tanda ng krus
pulpito	bahagi ng simbahan na pinagsesermunan ng pari
alkalde	pinakamataas na pinuno ng lalawigan
kongregasyon	pagtitipon ng mga mananampalataya
debosyon	tapat na pagmamahal sa Diyos at sa relihiyon
dambana	altar o bahagi ng simbahan kung saan nagmimisa
kasuotan	damit o unipormeng sinusuot

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit hindi sinimulan ang misa hangga't hindi dumarating ang alkalde? Ano ang ipinapakita nito tungkol sa ugnayan ng simbahan at pamahalaan?
2. Ipaliwanag ang puna ni Pilosopo Tasyo tungkol sa halaga ng misa at ng komedya.
3. Ilarawan ang pag-uugali ng mga taong nasa loob ng simbahan. Ano ang masasabi mo tungkol sa kanilang pananampalataya?
4. Ano ang ibig sabihin ng tingin ni Padre Damaso kay Ibarra bago magsimula ang sermon?