Noli Me Tangere Kabanata 29Ang Umaga

Buod

Sa unang sikat ng araw, ginising na ng mga banda ng musika ang buong bayan, nirepike ang mga kampana, at sunod-sunod na sumabog ang mga paputok. Iyon ang huling araw ng pista at ang pinakamahalagang araw ng pagdiriwang. Isinuot ng mga tao ang kanilang pinakamainam na kasuotan at inilabas ang lahat ng kanilang alahas. Ang mga manunugal at mandarayang ay nagningning sa burdadong barong, malalaking brilyante, mabibigat na tanikalang ginto, at puting sombrerong jipijapa. Tanging ang matandang Pilosopo Tasyo lamang ang nanatili sa dati niyang payak na kasuotan.

Nakasalubong ng tinyente-mayor na si Don Filipo si Pilosopo Tasyo at sinabing lalo pa itong mapanglaw kaysa dati. Sumagot ang matanda na hindi kasiyahan ang paggawa ng katangahan, at ang pista ay taunang pag-aaksaya ng salapi sa gitna ng napakaraming kahirapan at pangangailangan ng bayan. Nang sabihin ni Don Filipo na wala siyang magagawa laban sa gobernadorcillo at sa kura, maikli itong sumagot: magbitiw sa tungkulin kung hindi niya kayang mamuno nang tapat. Naiwang natigagal si Don Filipo at naisip na bibitawan nga niya ang tungkulin kung ito sana ay dangal at hindi pasanin.

Puno ng mga tao ang patyo ng simbahan. Umaalingasaw ang amoy ng pulbura, bulaklak, insenso, at pabango, habang ang mga bomba at paputok ay nagpapasigaw sa mga babae at nagpapatawa sa mga bata. Nagpupustahan ang Venerable Orden Tercera at ang mga hermano ng Santisimo Rosario kung sino ang higit na maraming kandila, kaya nag-ani ng malaking pakinabang ang mga Intsik na nagtitinda ng kandila. Sa misa mayor na pangungunahan ni Padre Salvi, daralo ang alkalde ng lalawigan kasama ang maraming Kastila upang pakinggan ang sermon ni Padre Damaso na bantog sa lalawigan, at maging ang alperes ay pupunta rin.

Handa na si Padre Damaso sa kanyang sermon. Nagpanggap siyang may sakit na sipon matapos umawit ng mga petenera, uminom ng tatlong basong sorbetes, at manood ng palabas. Pinahiran ng ungguwento ang kanyang dibdib at liig, binalot ng maiinit na kumot, at pinainom ng hilaw na itlog na may alak. Buong umaga ay hindi siya nagsalita at hindi nag-almusal kundi isang basong gatas, isang tasang tsokolate, at lalabindalawang biskwit, at buong kabayanihang tiniis ang hindi pagkain ng pritong manok at kalahating kesong Laguna.

Alas-otso y medya nang umpisahan ang prusisyon. Dala ng mga tao ang mga imahen ng Birhen ng Kapayapaan at ni San Diego sa magagarang karwahe, na sinusundan ng mga paring may sombrerong pandangal at ng mga kapatiran na may dalang kandila. Ang imahen ni San Diego ay may garing na ulo at satin na burdado ng ginto, at sa ilalim ng palio ay si Padre Salvi na nakayukong tila banal. Sa tapat ng bahay ni Kapitan Tiago, huminto ang prusisyon. Naroon ang alkalde, si Maria Clara, at si Ibarra. Tumingala si Padre Salvi ngunit ayaw niyang kilalanin sila. Sa ilalim ng bintana, may isang dalagang may kargang sanggol. Nang makita ng bata ang pari, iniunat nito ang mga kamay at sumigaw ng "Papa! Papa!" Kinilabutan ang babae, tinakpan ang bibig ng bata, at tumakbo palayo. Namula si Padre Salvi habang nagtatawanan ang mga tao dahil sa iskandalosong tagpo. Nagbulung-bulong ang mga tao tungkol sa lihim ng pari, bagaman hindi naman pala kilala ng kura ang babae, na isang dayuhan sa bayan.

Mahahalagang Tagpo

• Ang paggising ng bayan sa pamamagitan ng musika, kampana, at mga paputok.
• Ang pakikipag-usap ni Don Filipo kay Pilosopo Tasyo tungkol sa pag-aaksaya sa pista.
• Ang pagpapanggap ni Padre Damaso na maysakit upang lalong mapansin.
• Ang paghinto ng prusisyon sa harap ng bahay ni Kapitan Tiago.
• Ang sanggol na tumawag ng "Papa" kay Padre Salvi.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Pilosopo Tasyo ay ang matandang tuwirang tumuligsa sa walang saysay na pagdiriwang ng pista.
• Don Filipo ay ang tinyente-mayor na sumasang-ayon sa matanda ngunit walang lakas ng loob sumalungat sa mga makapangyarihan.
• Padre Damaso ay ang paring nagpanggap na maysakit upang mapahalagahan ang kanyang sermon.
• Padre Salvi ay ang kura na pinagmulan ng iskandalosong tagpo ng sanggol sa prusisyon.
• Maria Clara ay ang dalagang sumaksi sa prusisyon mula sa bintana ng bahay ng kanyang ama.
• Crisostomo Ibarra ay ang binatang naroon sa bahay ni Kapitan Tiago at sumaksi rin sa prusisyon.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
prusisyon	maringal na paglalakad ng mga tao na may dalang imahen
imahen	larawan o rebulto ng santo
insenso	mabangong usok na ginagamit sa simbahan
magbitiw	umalis o tumigil sa tungkulin
pangayaw	panauhing hindi pamilyar sa lugar
pagpapaimbabaw	pagpapanggap na mabuti o banal
karwahe	sasakyang hinihila ng kabayo

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit tinawag ni Pilosopo Tasyo na pag-aaksaya ang taunang pista? May katwiran ba siya? Ipaliwanag.
2. Ano ang ibig sabihin ng payo ni Pilosopo Tasyo na "magbitiw sa tungkulin" kay Don Filipo?
3. Bakit nagpanggap na maysakit si Padre Damaso? Ano ang ipinapakita nito tungkol sa kanyang pagkatao?
4. Ano ang kahalagahan ng tagpo ng sanggol sa prusisyon? Ano ang inilalantad nito?