Noli Me Tangere Kabanata 50Ang mga Kaanak ni Elias

Buod

Isinalaysay ni Elias kay Ibarra ang malungkot na kasaysayan ng kanyang angkan. Animnapung taon na ang nakararaan, ang kanyang nuno ay isang tenedor de libros sa isang bahay-kalakal ng Kastila sa Maynila. Isang gabi, nasunog ang tanggapan, at isinakdal ang kanyang nuno sa panununog kahit walang kasalanan. Dahil mahirap at walang abogado, nahatulan siya at ipinaseo sa lansangan na nakagapos at pinapalo sa bawat panulukan ng daan. Hindi niya ito isinalaysay upang magpakaawa kundi upang maipaliwanag ang pinagmulan ng kanyang paglaban.

Buntis noon ang kanyang lola, kaya halos hindi niya makayanan ang panonood sa sinapit ng asawa. Nang gumaling ang kanyang nuno, namundok na lamang ang pamilya upang magtago. Doon nanganak ang kanyang lola, ngunit namatay ang sanggol. Hindi na nakayanan ng nuno ang patong-patong na pagdurusa at nagbigti. Nang mangamoy ang bangkay, hinatulan naman ang kanyang lola ng pagpapalo, kaya nakatakas sila at lumipat ng lalawigan.

Lumaki ang kanilang panganay at naging tulisan na tinawag na Balat, na naghiganti sa mga mang-aapi hanggang sa mapatay rin siya ng mga awtoridad. Ang ina naman ay pinaratangang mapangalunya at pinagpapalo, hanggang isang umaga ay natagpuan siyang patay sa ilalim ng isang puno. Ang bunso ay tumakas hanggang Tayabas at naging masipag na obrero. Doon siya umibig sa isang dalaga, ngunit ikinulong siya at hindi sila nakasal. Nagkaroon sila ng kambal, isang lalaki at isang babae; Elias ang pangalan ng lalaki, at ang kapatid na babae ay nag-aral sa Concordia.

Umuwi ang magkapatid upang asikasuhin ang kabuhayan ng kanilang pamilya, ngunit ipinamukha ng isang mayamang kamag-anak ang kahapon ng kanilang angkan. Nawasak ang pag-iisang dibdib ng kapatid na babae nang iwanan siya ng kanyang mangingibig. Namatay ang kanilang ama sa hinagpis. Isang araw, nawala ang kapatid na babae; makalipas ang anim na buwan, natagpuan ang kanyang bangkay sa baybayin ng Calamba. Mula noon, nagpagala-gala na si Elias at naging kasama ng mga inuusig.

Nang matapos ang pagsasalaysay, nagtanong si Elias kung ano ang ipapaabot niya sa mga nagsugo sa kanya. Ipinaliwanag muli ni Ibarra na nakikiramay siya sa kanilang kalagayan ngunit kailangan pang maghintay, dahil hindi nagagawot-gamot ang kasamaan ng iba pang kasamaan at may bahagi rin sila sa kanilang kasawian. Hindi na sumagot si Elias; itinungo ang ulo at tahimik na sumagwan hanggang sa dalampasigan.

Sa paghihiwalay, nagpasalamat si Elias sa kabutihan ni Ibarra at nakiusap na kalimutan na siya nito at huwag nang kilalanin saanman, alang-alang sa kapakanan ng binata. Nang sumapit siya sa lilim ng gubat, itinanong ng isang tauhan ni Tandang Pablo kung ano ang ipapaabot sa kanilang pinuno. Sinabi ni Elias na kung hindi siya mamamatay, tutuparin niya ang kanyang pangako, at sasama siya kapag iniisip ng pinuno na dumating na ang oras ng panganib.

Mahahalagang Tagpo

• Isinalaysay ni Elias ang paghatol at pagpapahirap sa kanyang nuno.
• Naging tulisan ang kanyang tiyuhin na si Balat at naghiganti sa mga mang-aapi.
• Namatay ang kanilang ama sa hinagpis at natagpuan ang bangkay ng kapatid na babae sa Calamba.
• Naghiwalay sina Elias at Ibarra matapos ipagpaliban muli ni Ibarra ang pag-aalsa; nakiusap si Elias na kalimutan na siya nito alang-alang sa kaligtasan ng binata.
• Nangako si Elias kay Tandang Pablo na tutuparin ang kanyang pangako kapag dumating ang oras ng panganib.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Elias ay nagbigay-linaw sa pinagmulan ng kanyang angkan at sa ugat ng kanyang pagdurusa.
• Crisostomo Ibarra ay mapagkalingang tagapakinig na nakidalamhati sa sinapit ng pamilya ni Elias.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
tenedor de libros	tagasulit ng mga talaang pinansiyal ng isang negosyo
nuno	lolo o ninuno
obrero	manggagawa
tulisan	magnanakaw o lumalabag sa batas
hinagpis	matinding dalamhati
panunulisan	gawaing pagnanakaw sa lansangan
ipinaseo	ipinarada sa lansangan bilang parusa

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Ano ang sinapit ng nuno ni Elias, at bakit siya napagbintangan?
2. Paano nagbago ang buhay ng pamilya ni Elias pagkatapos ng paghatol sa kanilang nuno?
3. Ano ang naging kapalaran ng kapatid na babae ni Elias, at paano ito nakaapekto kay Elias?
4. Ano ang ibig ipahiwatig ng kasaysayan ni Elias tungkol sa sistema ng hustisya noong panahong iyon?