Noli Me Tangere Kabanata 9Ang Balita Tungkol sa Bayan

Buod

Hindi nagkamali si Ibarra; ang biktoryang nakita niya ay minamaneho ni Padre Damaso at patungo nga sa bahay na kararaanan lamang niya. Sa may pintuan ay nakasalubong ng pari sina Maria Clara at Tiya Isabel na papasok na sa karwaheng may palamuting pilak. Itinanong niya kung saan sila pupunta, at sumagot si Maria Clara na kukunin nila sa beaterio ang kanyang mga bagay. Sa gitna ng kanyang pag-iisip ay hinimas-himas ni Padre Damaso ang pisngi ng dalaga at ibinulong na tingnan nila kung sino ang mas malakas. Umakyat ang pari na nakayuko at mabagal ang hakbang, at hindi man lamang iniabot ang kanyang kamay kay Kapitan Tiago, na halos lumuhod pa upang magmano. Sinabi ni Padre Damaso na may mahalagang pag-uusapan sila, dinala ang Kapitan sa tanggapan, at isinara ang pinto.

Sa loob ay ipinaalala ni Padre Damaso na naiwasan sana ang lahat kung nagtanong muna sa kanya si Kapitan Tiago at hindi nagsinungaling, at pinagsabihan itong huwag nang gumawa ng kalokohan at magtiwala na lamang sa kanya bilang tagapagtanggol. Naiwang naglalakad-lakad at bumubuntong-hininga ang Kapitan sa sala. Nang may maisipan, tumakbo siya sa oratoryo at pinatay ang mga kandila at lampara na sinindihan para sa kaligtasan ni Ibarra. Ang wika niya, mahaba pa ang paglalakbay at may panahon pa.

Samantala, matapos magmisa ay nagtungo si Padre Sibyla sa kumbento ng kanyang orden sa loob ng pintuan ng Isabel II. Hindi niya pinansin ang amoy ng tsokolate at ang ingay ng salapi sa prokurador, at bahagya lamang niyang binati ang prokurador. Tumuktok siya sa isang pinto at sumagot ang mahinang tinig ng isang matandang pari na nakaupo sa malaking silya, payat, naninilaw, at malalim ang mga matang nakalubog sa butas, at makapal ang mga kilay na laging nakakunot. Sinabi ng matanda na pinapayuhan siyang operahan kahit matanda na siya, ngunit pipiliin na lamang niyang mamatay dahil labis na ang kanyang paghihirap at marami rin siyang pinahirapan. Tinanong niya si Sibyla kung ano ang sadya nito, at sumagot itong ipapaalam ang biling iniwan sa kanya.

Isinalaysay ni Padre Sibyla ang nangyari sa gabi: isang binatang matalino raw si Ibarra, tila hindi hangal at mabait, at nagsimula na ang hidwaan nila ni Padre Damaso. Idinagdag niyang mag-aasawa si Ibarra ng anak ni Kapitan Tiago, na nag-aral sa kolehiyo ng kanilang mga kapatid na babae, at mayaman ito kaya hindi gugustuhing magkaroon ng kaaway upang hindi masira ang kaligayahan at kayamanan nito. Sumang-ayon ang matandang pari at sinabing kapag nagkagayon ay mabubusabos nila ang binata nang buong katawan at kaluluwa, ngunit kung magpakatutol ito ay mas mabuti pa. Nagtaka si Sibyla, at ipinaliwanag ng matanda na para sa ikabubuti ng kanilang orden ay minamabuti pa niya ang lantarang pakikipaglaban kaysa sa mga papuring binabayaran. Sinabi rin niyang tatagal lamang ang kanilang kapangyarihan hangga't may naniniwala rito, at kapag inatake sila ng mga tao ay ipagtatanggol sila ng pamahalaan. Babala pa niya, ang walang tigil na pagtataas ng buwis sa lupa ang magpapabagsak sa kanila, dahil napipilitan nang bumili ng sariling lupain ang mga Indio. Nakikita na raw niya ang simula ng kanilang paghina, at hindi na dapat dagdagan pa ang pasanin ng bayang nagbubulong na.

Tinanong din ng matanda ang tungkol sa banta ng tinyente kay Padre Damaso. Sinabi ni Sibyla na nakausap niya ang tinyente nang umagang iyon at nagsisi na ito sa nangyari, na umimbulog daw sa ulo nito ang sherry, at hindi ito naging tagapagbalita kahit kailan kaya dalawa lamang ang kanyang bituin. Hindi nga tumuloy ang tinyente sa Palasyo, ngunit nalaman pa rin ng Kapitan Heneral ang tungkol sa away. Narinig niya ito kay Laruja, na nagbabalita sa pahayagan. Nang maharap niya ang kanyang mga ayudante ay nagpasyang huwag nang makipag-alit sa mga paring may sayang suot, at sinabing hindi marunong manakit ang isang babae o isang pari. Inamin niyang hiniling niyang ilipat ang paring iyon bilang parusa, ngunit inilagay lamang ito sa isang mas mabuting bayan, isang gawain ng mga fraile na tinatawag na frailadas. Nang mag-isa na siya ay tumigil ang kanyang ngiti at nabulong na kung hindi lamang napakatanga ang bayang ito ay pipigilan niya ang mga pari, ngunit karapat-dapat ang bawat bayan sa kanyang kapalaran.

Mahahalagang Tagpo

• Dumating si Padre Damaso, hinimas ang pisngi ni Maria Clara, at tinanggihan ang pagmamano ni Kapitan Tiago.
• Ipinagbawal ni Padre Damaso ang pag-iibigan nina Ibarra at Maria Clara at pinagsabihan ang Kapitan na magtiwala na lamang sa kanya.
• Pinatay ni Kapitan Tiago ang mga kandila at lampara na itinulos para sa kaligtasan ni Ibarra.
• Nagtungo si Padre Sibyla sa kumbento ng mga Dominikano upang dalawin ang maysakit na pari at iulat ang pagsisimula ng hidwaan.
• Nagbabala ang matandang pari tungkol sa pagtaas ng buwis at sa pagbili ng mga Pilipino ng sariling lupain, at pinili ng Kapitan Heneral na huwag makipag-alit sa mga pari.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Padre Damaso ay ang paring nagbawal sa pag-iibigan ng dalawa at nag-utos sa Kapitan.
• Kapitan Tiago ay ang amang madaling naimpluwensiyahan ng mga pari.
• Maria Clara ay ang dalagang pinagbawalan ng pari na makipagmabutihan kay Ibarra.
• Padre Sibyla ay ang paring nag-ulat ng mga pangyayari sa matandang pari.
• Ang Matandang Pari ay ang maysakit na paring nagbabala tungkol sa pagbabago ng panahon.
• Crisostomo Ibarra ay ang binatang naglalakad sa daan nang makitang dumaan ang karwaheng kinalululanan nina Padre Damaso, Maria Clara, at Tiya Isabel.
• Tiya Isabel ay ang kasama ni Maria Clara sa karwaheng patungo sa beaterio upang kunin ang mga bagay nito.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
hidwaan	alitan o hindi pagkakaunawaan
magiliw	masintahin o matapat
malugod	masaya o buong pagtanggap
masinsin	magkakalapit o detalyado
nagbabata	nagtitiis
pagmamalabis	pang-aabuso o kalabisan
yayat	manipis o payat

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit tinanggihan ni Padre Damaso ang pagmamano ni Kapitan Tiago?
2. Ano ang ibig sabihin ng pagpatay ni Kapitan Tiago sa mga kandilang itinulos para kay Ibarra?
3. Ano ang ibinahagi ni Padre Sibyla sa matandang pari?
4. Bakit babala para sa mga may kapangyarihan ang sinabi ng matandang pari tungkol sa mga Pilipino?