Buod ng Katauhan

Ang Guro ay ang guro sa mababang paaralan ng San Diego. Kaibigan at naging utang na loob niya si Don Rafael Ibarra, na tumulong sa kanya sa pamamagitan ng paghahanap ng tirahan at pagbibigay ng mga kagamitang kailangan sa kanyang trabaho. Dahil dito, taos-puso ang kanyang pasasalamat sa pamilyang Ibarra.

Sa Kabanata 19, nakausap siya ni Ibarra sa tabi ng lawa habang nagdadalamhati pa sa sinapit ng kanyang ama. Dito ibinahagi ng Guro ang mga suliraning kinakaharap ng edukasyon sa bayan: ang kawalan ng motibasyon ng mga mag-aaral, ang kakulangan sa kagamitan, ang bulok at masikip na silid-aralan, at ang kawalan ng pagkakaisa ng mga magulang at pamahalaan.

Ngunit ang pinakamabigat na hadlang ay ang panghihimasok ng mga pari. Ipinagbabawal ni Padre Damaso ang pagtuturo ng wikang Kastila sa mga mag-aaral kahit iniuutos ng gobyerno na matutunan ito ng lahat. Nakasalalay rin ang pagtuturo sa masusing pagmamasid ng nasa kapangyarihan dahil ang silid-aralan ay matatagpuan mismo sa tahanan ng parokya. Dahil dito, kahit masikap ang mga guro, hindi pa rin natututo nang maayos ang mga bata.

Nangako si Ibarra na tutulong sa abot ng kanyang makakaya at itatag ang isang paaralan. Ngunit kahit nagpapasalamat, mapanuri ang Guro. Batay sa kanyang karanasan, may pag-aalinlangan siyang magtatagumpay ang plano dahil sa lakas ng kapangyarihan ng simbahan.

Pisikal na Paglalarawan

Hindi binibigyan ni Rizal ng mahabang paglalarawan ang Guro. Makikita siya bilang lalaking payat, pagod, at may hapong tindig ng isang taong matagal nang nagtatrabaho sa kabila ng kakulangan ng suporta. Sa kanyang mukha, bakas ang pagod at ang bahagyang panghihina ng loob ngunit hindi nawawala ang pag-asa.

Mga Ugnayan sa Ibang Tauhan

Crisostomo Ibarra ay nagbahagi sa kanya ng mga plano para sa bagong paaralan.
Don Rafael Ibarra ay tumulong sa kanya noon; pinagmulan ng kanyang utang na loob.
Padre Damaso at Padre Salvi ay ang mga humaharang sa maayos na edukasyon.
Mga mag-aaral ng San Diego ay ang kanyang mga tinuturuan.

Motibasyon at Tunggalian

Ang motibasyon ng Guro ay ang maayos na pagtuturo sa mga batang Pilipino. Gusto niyang mabigyan sila ng tunay na karunungan at mailayo sa kamangmangan. Utang na loob din ang nagtutulak sa kanya upang tapat na tulungan ang mga Ibarra.

Ang kanyang tunggalian ay laban sa isang sistemang hindi nagpapahalaga sa edukasyon. Nasa tamang landas ang kanyang layunin, ngunit hindi siya malaya. Pinanghihimasukan ng mga pari ang kanyang pagtuturo, at kulang ang suporta ng pamahalaan. Ang kanyang karanasan ay nagpapakita ng malungkot na katotohanan: kahit mabuti ang guro, hindi ito sapat kung bulok ang sistema.

Simbolikong Kahulugan

Ang Guro ay sagisag ng mga Pilipinong naghahangad ng edukasyon ngunit pinipigilan ng kolonyal na sistema. Ipinapakita niya na ang edukasyon, isa sa pinakamahalagang sandata ng isang bayan, ay ginagawang kasangkapan ng pang-aapi sa halip na daan tungo sa kalayaan. Ang kanyang pagkaawa at pag-asa ay sumasalamin sa kalagayan ng buong bansa.