Noli Me Tangere Kabanata 19Mga Karanasan ng Isang Guro

Buod

Maaga pa ay nagkita na sina Ibarra at ang guro ng San Diego sa isang maliit na burol sa tabing-lawà. Tahimik ang tubig ng lawa na napapaligiran ng mga bundok kahit na dumaan ang malakas na bagyo nang nagdaang gabi. Itinuro ng guro ang dakong pinaghulugan ng bangkay ni Don Rafael. Sinabi nitong kasama si Tinyente Guevarra nang ipagsama sila ng maglilibing, ngunit wala siyang nagawa noon kundi makipaglibing. Malaki ang utang na loob niya sa yumaong ama ni Ibarra. Nang baguhan pa lamang siya sa bayan, wala siyang kumikilala at wala ring rekomendasyon. Tinulungan siya ni Don Rafael, binigyan ng bahay, at ibinigay ang lahat ng kailangan sa pagtuturo. Pumapasok pa noon si Don Rafael sa klase at namamahagi ng larawan at aklat sa mahihirap na mag-aaral.

Itinanong ni Ibarra kung bakit kaunti na lamang ang nag-aaral. Sagot ng guro, mahigit dalawang daan ang nasa talaan ngunit dalawampu't lima lamang ang pumapasok. Ang dahilan daw ay ang gulanit na mga baro at ang nahihiyang mga mata ng mga bata. Ipinaliwanag ni Ibarra na mas mabuti pang ituloy ang mga pangarap ng kanyang ama kaysa maghiganti. Gusto niyang malaman ang mga hadlang sa pagtuturo.

Inisa-isa ng guro ang mga suliranin. Kulang ang tulong at kagamitan, at ang klase ay ginaganap sa silong ng kumbento, sa tabi pa ng karwahe ng kura. Nakakagulo sa pari ang maingay na pagbasa ng mga bata, kaya madalas siyang sumisigaw at nanlalait pa. Sinabi rin ng guro na sa Alemanya ay walong taon ang pag-aaral ng anak ng magsasaka, ngunit walang magtitiis ng kalahati niyon dito.

Sinubukan ng guro na magturo ng Kastila. Naging mabuti ang simula at halos nauunawaan na siya ng matatalas ang isip, ngunit ipinatawag siya ni Padre Damaso sa pamamagitan ng sacristan mayor. Binati niya ito ng magandang araw sa Kastila, at sa halip na sagutin, pinaghalakhakan siya nito nang malakas sa harap ng sacristan mayor. Sinabi ng pari na huwag magsuot ng hiram na damit, masiyahan na sa sariling wika, at huwag sirain ang Kastilang hindi para sa kanya, at binanggit pa ang maestrong si Ciruela na hindi marunong bumasa ngunit may paaralan. Naisip ng guro na wala siyang magagawa dahil kailangan pa niya ang pag-apruba ng kura sa kanyang suweldo at paglalakbay. Kung tututol siya ay mapapalayas siya. Natatakot din siyang masaktan ang kanyang ina na naghirap ng tatlong taon para sa kanyang propesyon. Kaya nag-aral siya nang mabuti at humiram ng mga aklat sa matandang Pilosopo Tasyo.

Napag-isipan ng guro na hindi nakakatulong ang pamamalo. Inalis niya ang mga pamalo sa paaralan at pinalitan ng gantimpala, papuri, at pagtitiwala sa sarili. Nagsimula nang dumami at sumipag ang mga bata. Ngunit nang mabalitaan ng kura na hindi siya namamalo, ipinatawag siya nito at sinabing ipinapahamak niya ang mga bata at nilalabag ang kanyang tungkulin, at pinagsabihan siyang manumbalik sa dating paraan kung ayaw niyang maipasumbong sa alcalde. Nagtungo rin sa silong ng kumbento ang mga magulang ng mga bata at pinuri ang dating paraan ng pagtuturo, at binanggit pa si Don Catalino na nagpapalo ng dalawampu't limang hampas at nagpalabas ng marurunong at mga pari. Napilitan ang guro na dalhin muli ang pamalo sa paaralan. Nanginig ang loob niya sa pagtangis ng mga batang umiiyak, at dahil dito ay nagkasakit siya. Pinuna rin ni Pilosopo Tasyo na ang mga magulang ang dapat na pinapalo.

Nang bumalik siya sa pagtuturo, ikalimang bahagi na lamang ang natira sa mga mag-aaral. Ang mga pinakamahuhusay ay tumakas, at ang isang batang tumutulong sa kanya noon ay naging sacristan at hindi na rin nakapasok dahil sinasabi ng sacristan mayor na hindi dapat mag-aral ang mga sacristan. Sumibol ang bagong pag-asa nang magpalit ng kura, kaya muling nagsumikap ang guro. Naghanap siya ng maiikling babasahin sa Tagalog, gaya ng aral sa kagandahang-asal at pagsasaka, at isinalin ang ilang bahagi ng kasaysayan ni Padre Barranera na idinidikta sa mga bata. Dahil walang mapa, kinopya niya ang mapa ng lalawigan na nakita sa punong-bayan at ginamit pa ang mga baldosa ng sahig upang magturo ng heograpiya. Nagalit ang mga babae, ngunit sinabi ng bagong kura na unahin muna ang relihiyon bago ang mga bagong aralin, kaya napipilitan na ngayong gawing loro ang mga bata.

Nagpaalam si Ibarra at sinabing may imbitasyon siya mula sa teniente mayor na dumalo sa isang pulong sa tribunal, at maaaring doon mahanap ang kasagutan sa mga tanong ng guro. Umiiling na sumagot ang guro dahil natatakot siyang matulad sa kanyang mga panukala ang gagawin sa paaralan.

Mahahalagang Tagpo

• Ang pagturo ng guro sa dakong pinaghulugan ng bangkay ni Don Rafael.
• Ang pag-alala sa kabutihang ginawa ni Don Rafael sa paaralan at sa guro.
• Ang paglilista ng guro ng mga suliranin ng edukasyon sa San Diego.
• Ang pagbanggit sa panghihimasok at pamamalo ni Padre Damaso sa mga mag-aaral.
• Ang pangako ni Ibarra na itataguyod ang reporma sa edukasyon.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Ang Guro ay ang matiyagang guro ng San Diego na nagbahagi ng mga balakid sa pagtuturo.
• Crisostomo Ibarra ay ang binatang nangakong tutulong sa pagpapaunlad ng edukasyon.
• Don Rafael Ibarra ay ang yumaong amang tumulong sa paaralan at lipunan ng San Diego.
• Tinyente Guevarra ay ang kawal na tumulong sa paglilibing kay Don Rafael.
• Padre Damaso ay ang dating kura na nanghihimasok at nagpapalo sa mga mag-aaral.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
pasukab	pakutya o hindi tuwirang pagtuya
pag-alipusta	paghamak o pagsasawalang-halaga
unos	malakas na bagyo o kalamidad
silid-aralan	silid na pinag-aaralan ng mga mag-aaral
pinanghihimasukan	pinakikialaman nang walang karapatan
panggastos	salaping ginagamit sa mga pangangailangan
hinaharap	kinabukasan o darating pang panahon

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit sinabi ng guro na malaki ang utang na loob niya kay Don Rafael? Ano ang ipinapakita nito tungkol sa ama ni Ibarra?
2. Ilahad ang mga pangunahing suliranin ng guro sa kanyang pagtuturo. Alin sa mga ito ang pinakamabigat para sa iyo? Bakit?
3. Paano naging hadlang ang simbahan sa pag-aaral ng mga bata sa San Diego?
4. Anong pag-asa ang inihahatid ng pakikipag-usap nina Ibarra at ng guro sa kabanata?