Noli Me Tangere Kabanata 20Ang Pagpupulong sa Tribunal

Buod

Ang tribunal ay isang salas na may labindalawa hanggang labinlimang metro ang haba at walo hanggang sampung metro ang lapad. Puti ang mga dingding ngunit puno ng guhit na uling at ng mga iskriturang nagpapaliwanag ng kahulugan ng mga ito. Nakatambak sa isang sulok ang mga lumang sandatang pingkian ng mga cuadrillero, kasama ang mga kalawangin na espada at talibon. Nakasabit sa dulong bahagi, kalahating natatakpan ng maruming pulang kurtina, ang larawan ng hari ng Espanya. Sa ilalim nito ay may lumang silya na wasak ang mga brazo, at sa harap ay ang mesang kahoy na batik-batik ng tinta at may mga inukit na pangalan at inisyal. Dito sana magpupulong ang mga pinuno ng San Diego, at labing-isang araw na lamang ang natitira bago ang pista ng bayan.

Dalawang pangkat ang nasa bulwagan at hindi naghahalo dahil magkasalungat sila. Ang mga matatanda ay kumakatawan sa mga konserbatibo, samantalang ang mga kabataan na pinamumunuan ni Don Filipo ay kumakatawan sa mga liberal. Naghinala si Don Filipo na sadyang ipinagpaliban ng gobernadorcillo ang usapin ng gastusin hanggang sa huling sandali, at nang gabing iyon ay nasa kumbento ito upang kausapin ang maysakit na kura. Ibinahagi ni Don Filipo sa kanyang mga kasama ang payo ni Pilosopo Tasyo: kung nais mong hindi matupad ang isang panukala, ikaw mismo ang magmungkahi nito, sapagkat tiyak na tatanggihan ito ng kalaban. Kaya siya na ang maghahain ng plano ng mga matatanda at palalabisin niya ito, at ipauubaya niya sa isang batang cabeza de barangay ang tunay nilang panukala.

Dumating sina Ibarra at ang guro at tahimik silang naupo nang hindi kumakampi sa alinman. Nagbigay ng mahahabang talumpati si Kapitan Basilio, na nagbanggit pa ng senado ng Roma at ni Ciceron, bago tuluyang naupo. Naghain si Don Filipo ng gastusing tatlong libo't limang daang piso. Iminungkahi niya ang isang malaking tanghalan sa plasa, ang pitong gabing komedya ng mga artistang taga-Tundo sa dalawang daang piso bawat gabi, dalawang daang bomba at dalawang daang cohete, apat na hermano mayor, at maging ang pagtatapon sa lawa ng dalawang daang pritong manok, isang daang capon, at apatnapung lechon. Idinagdag pa niya ang labinlimang araw na sabungan at ang pagpapahintulot sa lahat ng bahay-sugalan.

Ikinagalit at ikinatawa ng mga matatanda ang labis na mungkahi, kaya itinakwil nila ito at napilitang bawiin ni Don Filipo. Tumindig si Kapitan Valentin at sinabing labis ang lahat ng iyon, at wala silang pakialam sa mga Romano na tumatahan sa Roma. Pagkatapos, tumindig ang batang cabeza de barangay at inilahad ang tunay na panukala ng mga liberal. Iminungkahi niyang magtanghal ng mga dulang tungkol sa sariling ugali ng bayan upang itama ang masasamang kaugalian. Dala niya ang dalawang dula: ang "Ang Paghalal ng Gobernadorcillo," isang komedyang limang yugto, at ang "Mariang Makiling," isang siyam na yugtong dulang pantasya at nanunuligsa. Lihim na niyang hinanap ang mga aktor at pinag-aralan ang kanilang papel. Iminungkahi rin niyang magbigay ng premyo sa pinakamahusay na mag-aaral, pastol, magsasaka, at mangingisda, magdaos ng karera ng bangka at kabayo, at magtayo ng palosebo. Dalawang banda ng musika lamang ang kailangan, at ang matitirang salapi ay itatabi para sa pagtatayo ng paaralan. Dahil nais nilang ipahiya si Don Filipo, mabilis na sinang-ayunan ng mga matatanda ang panukala, at nag-alok pa si Kapitan Basilio na siya ang gagastos sa tanghalan.

Ngunit sa huli ay natuklasan ng lahat na walang halaga ang kanilang pinagtalunan. Ipinahayag ng gobernadorcillo na nagpasya na pala ang kura: anim na prusisyon, tatlong sermon, tatlong misa mayor, at isang komedya mula sa Tundo kung may matitira pang salapi. Tumutol si Pilosopo Tasyo at tinanong kung ang kura ba o sila ang nagbabayad sa pista. Sinabing kailangang sundin ang kura kung ayaw nilang mapabilanggo. Iniurong ng mga kabataan ang kanilang ambag, ngunit sinabing nakolekta na ang lahat. Mapait na sinabi ni Don Filipo sa gobernadorcillo na isinakripisyo niya ang kanyang pagmamalaki para sa mabuting layunin, ngunit isinakripisyo naman ng pinuno ang kanyang dangal para sa masamang layunin. Tinanong naman ni Ibarra ang guro kung may ipagbibilin ito sa punong-bayan ng lalawigan, at misteryosong sinabing may pakikialaman sila roon. Sa daan pauwi, sinabi ni Pilosopo Tasyo kay Don Filipo na sila ang may kasalanan dahil hindi sila tumutol nang bigyan sila ng alipin na mamumuno sa kanila.

Mahahalagang Tagpo

• Ang paglalarawan sa lumang tribunal na tahanan ng kapangyarihan sa bayan.
• Ang paghahati ng mga pinuno sa mga konserbatibo at liberal na pangkat.
• Ang pagbabahagi ni Don Filipo ng payo ni Pilosopo Tasyo sa kanyang mga kasama.
• Ang mga mungkahi ni Don Filipo tungkol sa tanghalan, komedya, at mga paputok.
• Ang pagtatapat na ang kura na ang nagpasya sa takbo ng pista.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Don Filipo ay ang pinuno ng mga liberal na matalinong nagplano upang malusutan ang mga konserbatibo.
• Kapitan Basilio ay ang mayamang matandang nagsalita sa panig ng mga konserbatibo.
• Gobernadorcillo ay ang pinuno ng bayan na umaastang mahal ang kapulungan ngunit walang sariling pasya.
• Crisostomo Ibarra ay ang binatang panauhin sa pulong na may balak magtayo ng paaralan.
• Ang Guro ay ang kasama ni Ibarra na naghahangad ng reporma sa edukasyon.
• Kapitan Valentin ay ang pinunong tumutol sa labis na gastusin ng pista.
• Pilosopo Tasyo ay ang matandang tumutol at nagtanong kung ang kura ba o ang bayan ang nagbabayad sa pista.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
tribunal	gusali ng pamahalaang bayan kung saan nagpupulong ang mga pinuno
liyampo	sugal na Intsik na may gulong na pinaiikot
kura	paring namumuno sa isang simbahan at parokya
komedya	dulang may tugtog at awit na karaniwang tungkol sa mga bayani
panukala	mungkahi o balak na nais ipatupad

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit naging katawa-tawa ang plano ng mga matatanda sa pamamagitan ng payo ni Pilosopo Tasyo? Ipaliwanag ang lohika nito.
2. Ano ang ipinapahiwatig na hindi magkasundo ang mga konserbatibo at liberal? Paano ito nauugnay sa totoong lipunan?
3. Bakit walang naging saysay ang lahat ng pinag-usapan sa pulong?
4. Sa iyong palagay, tumatayo ba ang tribunal bilang tunay na tinig ng bayan? Pangatwiranan.