Buod ng Katauhan

Ang Sepulturero ay ang taong namamahala sa sementeryo ng San Diego. Siya ang naghuhukay ng mga libingan at naglilinis ng mga puntod. Sa paningin ng lipunan, mababa ang kanyang katayuan, ngunit mahalaga ang kanyang papel sa pagbubunyag ng isa sa pinakamalaking kasamaan sa nobela.

Sa Kabanata 12, makikita siya sa gabi ng Araw ng mga Patay, kasama ang isang baguhan, habang naghuhukay ng isang bangkay na kakalibing pa lamang makalipas ang dalawampung araw. Ang utos ay nagmula kay "Padre Garrote", na siyang lihim na taguri kay Padre Damaso. Inutusan silang ilipat ang bangkay ni Don Rafael sa libingan ng mga Intsik dahil itinuturing siyang erehe.

Sa Kabanata 13, hinanap nina Ibarra at ng kanyang katiwala ang puntod ni Don Rafael. Nagtanong sila sa Sepulturero kung may nakita itong libing na may krus at mga bulaklak. Buong tapang na ipinagtapat ng Sepulturero ang katotohanan: sinunog niya ang krus na iyon dahil sa utos ng pari, at ang bangkay ni Don Rafael ay hindi na naroon. Dahil mabigat ang bangkay at malakas ang ulan nang gabing iyon, itinapon na lamang nila ito sa lawa. Sa kanyang pagsasalaysay, kapansin-pansin ang halong pagmamakaawa at pagdadalamhati sa ginawa niyang hindi ayon sa kanyang budhi.

Siya ang naging daan upang malaman ni Ibarra ang kasawian ng kanyang ama, na isang pagbubunyag na nagpabago sa takbo ng buong nobela.

Pisikal na Paglalarawan

Inilalarawan siyang matandang lalaking magaspang ang mga kamay dahil sa trabaho, madumi ang damit, at may pagod na tindig. Bakas sa kanyang mukha ang bigat ng kanyang tungkulin at ng mga bagay na napipilitan niyang gawin. Sa liwanag ng kanyang sulo sa gabi ng sementeryo, nagmumukhang malungkot at misteryoso ang kanyang anyo.

Mga Ugnayan sa Ibang Tauhan

Crisostomo Ibarra ay nagbunyag sa kanya ng katotohanan tungkol sa libingan ng kanyang ama.
Katiwala ni Ibarra ay kasamang nagtanong tungkol sa puntod ni Don Rafael.
Padre Damaso ay ang paring nag-utos sa kanyang hukayin ang bangkay.
Padre Salvi ay nakatagpo ni Ibarra matapos ang pagbubunyag; hindi niya ito direktang kausap.
Don Rafael Ibarra ay ang bangkay na kanyang hinukay at itinapon.

Motibasyon at Tunggalian

Ang motibasyon ng Sepulturero ay ang gawin ang kanyang tungkulin at mabuhay nang tahimik. Ngunit napipilitan siyang sumunod sa mga utos ng pari kahit labag ito sa kanyang budhi at sa kanyang paggalang sa mga patay.

Ang kanyang tunggalian ay sa pagitan ng pagsunod at ng konsensya. Hindi niya kayang sumalungat sa kura dahil mawawalan siya ng trabaho, o maging ng buhay. Ngunit hindi rin niya kayang itago ang katotohanan nang harapin siya ni Ibarra. Ang kanyang pagtatapat ay tanda ng isang taong pinipilit gawin ang masama ngunit hindi tuluyang napatay ang kanyang budhi.

Simbolikong Kahulugan

Ang Sepulturero ay sagisag ng mga karaniwang Pilipinong napipilitang maging kasangkapan ng kasamaan ng mga makapangyarihan. Ipinapakita niya na kahit ang pinakamababa sa lipunan ay may budhi at paggalang sa mga patay. Ang kanyang pagtatapat ay simbolo ng katotohanang hindi kayang tuluyang itago ng mga pari, sapagkat lalabas at lalabas pa rin ang kanilang mga kasalanan.