Noli Me Tangere Kabanata 18Mga Kaluluwang Nagdurusa

Buod

Maagang natapos ni Padre Salvi ang kanyang huling misa. Tatlong misa ang binigkas niya sa loob ng isang oras, kaya napansin ng mga deboto na matamlay siya at waring may dinaramdam, hindi na gaya ng dati niyang mabagal at marangyang kilos. Walang kibo siyang naghubad ng kanyang kasuotan, hindi tumingin kanino man, at dumiretso sa kumbento. Hindi niya hinawakan ang kamay ni Hermana Rufa, ang celadora, at hindi rin siya umupo sa konpesonaryo nang umagang iyon. Nagbulungan ang mga sakristan na uulan ng multa dahil sa magkapatid na sina Basilio at Crispin.

Sa pasilyo ng kumbento, naghihintay ang pitong babae o walong babae at isang lalaking naglalakad-lakad, si Hermano Pedro. Ang pinag-usapan nila ay ang mga indulhensiyang plenarya at ang mga kaluluwang nagdurusa sa purgatoryo. Ipinagmalaki ni Hermana Rufa na nakatipon na siya ng apat na raan at limampu't pitong indulhensiyang plenarya, katumbas ng pitong daang animnapung libo at limang daan at siyamnapu't walong taon ng indulhensiya, at itinatala raw niya ang bawat kinikita sa isang kwaderno. Upang malaman kung may nangangailangan sa purgatoryo, naglalaro siya ng cara y cruz kasama ang panalangin kay Santo Domingo: kapag "cruz" ang lumabas ay isinusulat niyang bayad na, at kapag "cara" ay itinatabi niya ang indulhensiya. Pinagsabihan din niya si Hermana Juana, na nag-alay ng tatlong indulhensiyang plenarya sa kaluluwa ng asawa, sapagkat sapat na raw ang isa.

Sumagot si Hermano Pedro, na may sabit na maruruming eskapularyo at mga kwintas, na nalampasan pa niya si Rufa ng walong indulhensiyang plenarya at isang daan at labinlimang taon sa taong iyon, kahit hindi siya lubhang nagdasal. Itinatapon pa raw niya ang mga indulhensiya dahil sagana siya. Nagbabala si Rufa na mapupunta siya sa purgatoryo dahil sa pagwawaldas, sapagkat ayon sa kura apatnapung araw sa apoy ang bawat walang kabuluhang salita, animnapung araw ang bawat dangkal ng sinulid na nasayang, at dalawampung araw ang bawat patak ng tubig na natapon. Ngunit sinabi ni Hermano Pedro na alam niya ang paraan ng paglabas, at kahit sa oras ng kamatayan ay makapagkakamit pa siya ng pitong indulhensiyang plenarya. Nagbahagi rin si Hermana Sipa ng kanyang paraan: kapag nakabasag ng pinggan o tasa ang kanyang alila, ipinapulot niya ang bawat piraso at ipinapadasal dito ang mga panalangin, at ang indulhensiyang kinikita ay iniaalay niya sa mga kaluluwa. Hindi niya pinapalo ang mga alila, kundi kinukurot lamang o tinutuktukan, at pinagdidikit pa niya ang mga basag na piraso.

Nagtalo pa ang mga babae kung sino ang sasermon sa pista. Tatlo ang iminungkahi ng kura noong nakaraang araw, sina Padre Damaso, Padre Martin, at ang koadjutor. Mahinang iminungkahi ni Juana ang koadjutor, ngunit sinabing hindi ito marunong magsermon; sinabi naman ng isa na walang tinig si Padre Martin. Pinili ng nakararami si Padre Damaso dahil magaling siyang magsermon at tila isang komedyante ang dating, kahit inamin ni Juana na hindi nila ito nauunawaan.

Sa gitna ng ingay, dumating si Sisa na may dalang bakol sa ulo. Maaga siyang bumangon, pumitas ng pinakamagagandang gulay tulad ng talong, amargoso, at patola, kumuha ng murang talbos ng pako na paboritong ensalada ng kura, at inayos ang mga ito sa bakol na may dahon ng saging at mga bulaklak. Isinuot niya ang kanyang pinakamainam na damit at iniwang natutulog si Basilio. Habang umaakyat sa hagdan, mabilis ang tibok ng kanyang puso at pinakikinggan niya kung maririnig ang tinig ng kanyang anak, ngunit wala siyang narinig. Malamig ang pagtanggap sa kanya ng mga alila at sakristan. Inayos niya ang kanyang dala sa isang hapag at itinanong kung maaari niyang makausap ang pari; sinabing may sakit ito.

Nang itanong niya ang tungkol kay Crispin, nagtaka ang alila at sinabing hindi ba't nasa kanilang bahay ito. Ipinaliwanag ni Sisa na nasa bahay si Basilio ngunit nanatili si Crispin sa kumbento. Sinabi ng alila na tumakas nga si Crispin matapos umanong magnakaw ng maraming bagay, at ipinagbigay-alam na ito ng kura sa Gwardya Sibil nang umagang iyon. Maaaring naroon na ang mga guwardiya sa kanilang bahay. Tinakpan ni Sisa ang kanyang mga tainga ngunit walang tinig na lumabas sa kanyang bibig. Tinutuya pa siya ng kusinero, sinabing nagmana ang kanyang mga anak sa kanilang ama. Nangatal si Sisa at umupo sa isang bangko, ngunit pinalayas siya ng kusinero dahil maysakit ang pari. Halos itulak siya pababa ng hagdanan nang dumaan ang mga debota, kaya itinakip niya ang kanyang mukha sa panyo upang ilihim ang paghikbi. Pagdating sa lansangan, nag-alinlangan siya sandali, ngunit tila may naging pasya na at mabilis siyang lumayo.

Mahahalagang Tagpo

• Ang mabilis at tahimik na pagmimisa ni Padre Salvi na ikinabahala ng mga deboto.
• Ang pagmamalaki ni Hermana Rufa sa kanyang mga indulhensiya at ang usapan tungkol sa purgatoryo.
• Ang pagtatalo kung sino ang magsermon sa pista.
• Ang pagdating ni Sisa na may dalang gulay at pako para sa kura at ang malamig na pagtanggap sa kanya.
• Ang pagtatapat na tumakas si Crispin matapos manakaw umano ang dalawang onsa.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Sisa ay ang inang nagtungo sa kumbento upang makiusap para kay Crispin ngunit tinanggihan at tinutuya.
• Padre Salvi ay ang kura ng San Diego na hindi tinanggap si Sisa dahil sa kunwaring sakit.
• Padre Martin ay isa sa pinagpiliang magsermon sa pista, ngunit napagkasunduang si Padre Damaso ang higit na angkop.
• Hermana Rufa ay ang celadorang nagmamalaki ng kanyang mga indulhensiya at nagtatala ng bawat kinikita sa kwaderno.
• Hermano Pedro ay lalaking naghambog na nalampasan pa niya si Hermana Rufa sa mga indulhensiyang plenarya.
• Hermana Juana ay babaeng pinagsabihan ni Hermana Rufa dahil sa sobrang indulhensiyang inialay sa kaluluwa ng asawa.
• Hermana Sipa ay babaeng nagbahagi ng kanyang paraan ng pagkuha ng indulhensiya mula sa mga basag na pinggan at tasa.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
indulhensiya	kapatawaran ng parusa sa kasalanan ayon sa simbahan
purgatoryo	lugar ng paglilinis ng kaluluwa bago makarating sa langit
kumbento	tahanan ng mga pari
sakristiya	silid sa simbahan kung saan nakalagay ang kasuotan at kagamitan ng pari
pako	uri ng halamang gulay na maaaring gawing ensalada
manunuya	nang-aasar o nanlalait; kumukutya
katuwiran	makatwirang dahilan o paliwanag

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Ano ang ipinapahiwatig ng pagtatalo ng mga deboto tungkol sa indulhensiya tungkol sa kanilang pananampalataya?
2. Bakit nagdala pa ng gulay at pako si Sisa sa kumbento? Ano ang ipinapakita nito tungkol sa kanyang pagkatao?
3. Ilahad ang pagkakaiba ng pagtrato ng kumbento kay Sisa at ng pagtrato niini sa mga may kapangyarihan.
4. Sa iyong palagay, ang mga "kaluluwang nagdurusa" ba sa kabanata ay tumutukoy lamang sa mga patay? Pangatwiranan.