Buod ng Katauhan

Si Don Filipo Lino ay ang tenyente mayor ng San Diego at asawa ni Aling Doray. Bilang tenyente mayor, siya ang pangalawang pinakamataas na Pilipinong opisyal sa bayan, susunod lamang sa gobernadorcillo. Ngunit higit pa sa tungkulin, siya ang pinuno ng grupong liberal ng mga kabataang mamamayan na nananawagan ng pagbabago.

Sa Kabanata 20, makikita ang kanyang prinsipyo nang magpulong ang tribunal upang pag-usapan ang pista. Iminungkahi niyang gumawa ng talaan ng mga gastos upang hindi maging labis ang paggasta, at bawasan ang mga paputok at maluluhong pagdiriwang. Para sa kanya, ang perang iyon ay mas mabuti pang ilaan sa mga kapaki-pakinabang na bagay. Ngunit hindi sinang-ayunan ng kura ang kanyang panukala. Nakapasiya na ang pari bago pa man magsimula ang pagpupulong.

Dito lumilitaw ang trahedya ni Don Filipo. Siya ay matalino, tapat, at may mabuting hangarin. Ngunit siya ay mahina sa sistemang kolonyal. Bilang tenyente mayor lamang, wala siyang kapangyarihang ipatupad ang kanyang mga panukala. Sa Kabanata 24, nakipagtalo pa siya kay Padre Salvi tungkol sa mga nawawalang anak ni Sisa, na sinasabing mas pinahahalagahan ang mga nawawalang hayop kaysa sa mga batang nawawala. Sa Kabanata 29, tahimik niyang sinusunod ang mga utos ng pari kahit hindi siya sumasang-ayon.

Sa Kabanata 57, matapos ang bigong pag-aaklas, kabilang siya sa mga hinuli at ibinilanggo ng gwardya sibil. Siya ay napalaya kalaunan nang walang napatunayang kasalanan.

Pisikal na Paglalarawan

Hindi binibigyan ni Rizal ng mahabang paglalarawan si Don Filipo. Makikita siya bilang isang binatang nasa katamtamang gulang, may maayos na tindig, at may mahinahong mukha. Higit na mahalaga ang kanyang pagsasalita at pag-iisip kaysa sa kanyang anyo. Sa mga pagpupulong, siya ang kinikilalang pinuno ng mga kabataan dahil sa kanyang katalinuhan at kahinahunan.

Mga Ugnayan sa Ibang Tauhan

Aling Doray ay asawa niya at katuwang sa tahanan; kinausap ni Pilosopo Tasyo sa kanilang bahay.
Gobernadorcillo ay pinuno niya sa bayan na hindi sumusuporta sa kanyang mga mungkahi.
Padre Salvi at Padre Damaso ay kinakaharap niya ang pagtutol ng simbahan sa kanyang mga panukala.
Pilosopo Tasyo ay kasama sa usapan tungkol sa pamahalaan at pagbabago.
Crisostomo Ibarra ay kapwa tagapagtaguyod ng reporma; magkaagapay ang kanilang mga pananaw.

Motibasyon at Tunggalian

Ang motibasyon ni Don Filipo ay ang tunay na pagbabago sa pamamahala ng bayan. Gusto niyang gawing makatuwiran at matipid ang paggasta at ibigay ang kapangyarihan sa mga nararapat na mamamayan. Naniniwala siyang may paraang mapayapa upang mapabuti ang kalagayan ng bayan sa loob ng umiiral na sistema.

Ang kanyang tunggalian ay laban sa sarili niyang kawalang-kapangyarihan. Nasa tamang panig siya, ngunit wala siyang lakas na ipatupad ang kanyang mga panukala. Ang kanyang kalagayan ay sumasalamin sa kalagayan ng buong Pilipinas, kung saan may mga mamamayang may mabuting hangarin ngunit hindi makapagpabago dahil hawak ng simbahan at ng pamahalaang kolonyal ang tunay na kapangyarihan.

Simbolikong Kahulugan

Si Don Filipo ay sagisag ng liberalismo at ng pag-asang reporma sa loob ng sistema. Kinakatawan niya ang mga Pilipinong edukado at may mabuting hangarin na naniniwalang may solusyong payapa sa mga suliranin ng bayan. Sa kanyang kabiguan, ipinapakita ni Rizal ang kahinaan ng repormismo, tulad ng mga mabuting mithiin ay hindi sapat kung walang kapangyarihang magpatupad.