Noli Me Tangere Kabanata 5Ang Liwanag sa Gabing Madilim

Buod

Pagdating sa Maynila ay nanuluyan si Crisostomo Ibarra sa isang silid na natatanaw ang ilog. Nang gabing iyon ay napaupo siya sa silya at tinitigan ang malawak na langit sa bukas na bintana. Maliwanag na maliwanag ang bahay sa kabilang ibayo, at dinadala ng hangin hanggang sa kanyang silid ang masasayang tugtog ng mga instrumentong may kuwerdas. May pagdiriwang sa tahanan ni Kapitan Tiago, at ang pangunahing dahilan nito ay ang pagdating ng kanyang nag-iisang anak na si Maria Clara.

Kung hindi lamang gumugulo ang kanyang isip, kung naging mausisa siya at minasdan ang kabilang ibayo sa pamamagitan ng kanyang gemelos, nakita sana niya ang isang kamangha-manghang tanawin. Nasa gitna si Maria Clara ng isang bilog na binubuo ng sari-saring uri ng tao: mga Intsik, Kastila, Pilipino, mga militar, mga cura, matatanda at kabataan. Nakatayo sa kanyang tabi si Padre Damaso na nakangiti, at si Padre Sibyla naman ay nakikipag-usap sa kanya. Iniaayos naman ni Donya Victorina ang isang tuhog ng mga perlas at brilyante sa kanyang buhok, at kumikislap ito ng lahat ng kulay ng bahaghari. Maputi ang dalaga, at sa kanyang mahinhin na mga mata ay nababanaag ang isang malinis na kaluluwa. Sa kanyang maputi at linalik na leeg ay nakabalot ang manipis na telang piña, at doon ay tila kumikislap ang mga mata ng isang kolyar na brilyante.

Sa lahat ng naroon ay isa lamang ang tila hindi dumadamdam sa kanyang karikitan: isang batang paring Pransiskano na payat, putla, at naninilaw. Nakatayo siya sa malayo, hindi kumikilos na parang estatwa at halos hindi humihinga habang nakatitig sa dalaga.

Ngunit wala sa mga iyon ang tinitingnan ni Ibarra. Ang nakikita ng kanyang mga mata ay ibang bagay: isang maliit na silid na napapalibutan ng apat na hubad at maruruming pader, at sa isa sa mga ito ay may rehas na bakal. Sa marumi at kasuklam-suklam na sahig ay may banig, at doon nakahiga nang mag-isa ang isang matandang lalaki na naghihingalo. Mahirap ang kanyang paghinga, inililingap ang mga mata sa magkabila, at umiiyak na binabanggit ang isang pangalan. Nag-iisa siya, at paminsan-minsan ay naririnig sa kabilang panig ng pader ang isang daing o ang kalansing ng tanikala. Sa malayo naman ay may masayang pista, halos isang magulong paglalasing; isang binata ang tumatawa, sumisigaw, at nagbubuhos ng alak sa mga bulaklak sa gitna ng palakpakan at lasing na tawanan ng kanyang mga kasama. Ang matandang lalaki ay may mukhang katulad ng kanyang ama, ang binata ay siya mismo, at ang pangalang binabanggit sa gitna ng luha ay ang sarili niyang pangalan.

Namatay ang mga ilaw sa tahanan sa kabilang ibayo, tumigil ang musika at ang ingay, ngunit naririnig pa rin ni Ibarra ang naghihimutok na sigaw ng kanyang ama na tumatawag sa kanyang anak sa oras ng kamatayan. Bumalot ang katahimikan sa Maynila; naghalinhinan ang tilaok ng manok, ang tunog ng mga relo sa mga kampanaryo, at ang malungkot na sigaw ng mga pagod na sundalong bantay. Sumungaw ang papalubog na buwan at tila nagpahinga na ang lahat. Napagal man sa kanyang malulungkot na pag-iisip o sa paglalakbay, nakatulog din si Ibarra.

Tanging ang batang Pransiskano ang hindi natulog. Sa loob ng kanyang selda, nakapatong ang siko sa pasamano ng durungawan at nakasalalay sa palad ang kanyang putla at payat na mukha, tahimik niyang tinitigan ang isang bituing kumikislap sa madilim na langit. Namutla at naglaho ang bituin, kumupas din ang bahagyang sinag ng papalubog na buwan, ngunit hindi gumalaw ang pari. Sa halip, minasdan niya ang malayong Bagumbayan at ang dagat na nahihimlay pa, na nababalot ng hamog ng umaga.

Mahahalagang Tagpo

• Nanuluyan si Ibarra sa kanyang silid at dinig niya ang masasayang tugtog mula sa tahanan ni Kapitan Tiago sa kabilang ibayo.
• Nakita sana ni Ibarra ang pagdating ni Maria Clara, si Padre Damaso sa kanyang tabi, si Padre Sibyla na nakikipag-usap, at si Donya Victorina na nag-aayos ng perlas at brilyante sa kanyang buhok.
• Sa halip ay isang matandang naghihingalo sa bilangguan ang nakita ni Ibarra, na may mukhang katulad ng kanyang ama at tumatawag sa pangalan niya.
• Namatay ang mga ilaw at tumigil ang musika, ngunit naririnig pa rin ni Ibarra ang sigaw ng ama.
• Isang batang Pransiskanong pari ang nagpuyat at tumitig sa bituin at sa Bagumbayan hanggang sa hamog ng umaga.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Crisostomo Ibarra ay ang binatang nagmumuni-muni sa kanyang silid at tumatanaw sa tahanan ng kanyang sinisinta.
• Maria Clara ay ang dalagang bumalik sa Maynila at naging bida ng pagdiriwang.
• Padre Salvi ay ang paring may lihim na pagtingin kay Maria Clara.
• Donya Victorina ay ang babaeng nag-ayos ng buhok ni Maria Clara.
• Padre Damaso ay ang paring nakatayo sa tabi ni Maria Clara at nakangiti sa gitna ng pagdiriwang.
• Padre Sibyla ay ang paring nakikipag-usap kay Maria Clara sa handaan.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
balisa	ligalig o hindi mapalagay
guni-guni	imahinasyon o bunga ng isip
nauulinigan	naririnig nang bahagya
nahihimlay	nakahiga o namamahinga
panatag	tiwasay o payapa
katuturan	kahulugan o saysay

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Ano ang ginawa ni Ibarra nang gabing iyon, at bakit siya tumingin sa bintana?
2. Paano inilarawan ni Rizal ang pagdating ni Maria Clara sa handaan?
3. Bakit mahalaga ang lihim na pagtingin ni Padre Salvi kay Maria Clara?
4. Ano ang simbolikong kahulugan ng maliwanag na bahay ni Kapitan Tiago sa gabing madilim?