Noli Me Tangere Kabanata 6Si Kapitan Tiyago

Buod

Si Kapitan Tiago ay bugtong na anak ng isang mayamang mag-aasukal sa Malabon. Napakaramot ng kanyang ama at ayaw nitong gumastos para sa kanyang pag-aaral, kaya naging alila siya ng isang mabait na paring Dominikano na nagturo sa kanya ng lahat ng nalalaman nito. Nang mamatay ang paring iyon at sumunod ang kanyang ama, natigil ang kanyang pag-aaral at napilitan siyang mag-asikaso ng negosyo. Nag-asawa siya kay Pia Alba ng Santa Cruz, na nagbigay sa kanya ng katayuan sa lipunan at tumulong upang yumabong ang kanyang kayamanan. Hindi kasiya ni Pia Alba ang pagbili at pagbenta ng asukal, tina, at kape, kaya bumili sila ng lupain sa San Diego upang magtanim at umani. Doon nagsimula ang pagkakaibigan nila ni Padre Damaso at ni Don Rafael Ibarra, ang pinakamayamang mangangalakal sa bayan.

Pandak, maputi, mataba, at bilog ang mukha si Kapitan Tiago, at tila mas bata siya kaysa sa tunay niyang gulang. Itinuturing siyang isa sa pinakamayamang may-lupa sa Binondo at pangunahing hacendero dahil sa mga lupain niya sa Pampanga at Laguna, lalo na sa San Diego. Malaki rin ang kinikita niya sa monopolyo ng opio na pinangangasiwaan niya kasama ng isang Intsik, sa kontratang nagpapakain sa mga bilanggo sa Bilibid, at sa pagpapadala ng damo sa mararangyang bahay sa Maynila. Itinuring niyang Kastila ang kanyang sarili at minamaliit ang kanyang kapuwa Pilipino. Ang San Diego ang paborito niyang bayan dahil sa mga paliguan, sa bantog na sabungan, at sa masasayang alaala, kaya tumitira siya roon ng dalawang buwan bawat taon.

Binabalot niya ng pagpapakitang kabanalan ang kanyang kayamanan. Puno ng larawan ng mga santo ang maliit na kapilya sa kanyang tahanan, at bawat taon ay sumasama siya sa peregrinasyon sa Antipolo. Nagbabayad siya ng dalawang misang pasasalamat na nagkakahalaga ng mahigit apat na raang piso, naliligo sa bantog na batis, at kumakain ng inihaw na lechon at sinigang na dalag sa dahon ng alibambang. Bago magsabong ng may malaking pustahan, nagpapadala siya ng gintong salapi sa cura para sa misa at pinagmamasdan ang ningas ng kandila, ang usok ng insenso, at ang tinig ng pari upang hulaan ang kanyang swerte. Bihira siyang matalo, at kapag natatalo ay sinasabing namamalat lamang ang pari.

Nakikipagtaasan siya ng pamimintacasi sa isang mayamang balo na si Donya Patrocinio. Kapag naghandog siya ng bastong pilak na may esmeralda at topacio, nagpapagawa naman ito ng bastong ginto na may brilyante; kapag nagtayo siya ng arko sa prusisyon, nagpapatayo naman ito ng higit na mataas at higit na marangya. Sa huli ay tinalo siya ni Donya Patrocinio nang maghandog ito ng tatlong andas na pilak na dinorado, na tig-mahigit tatlong libong piso bawat isa. Sa panig ng pamahalaan, laang siyang sumunod sa kahit pinakamababang opisyal at naghahandog ng hamon, kapong, pabo, at prutas. Nahalal siyang gobernadorcillo ng gremio ng mga mestisong sangley sa kabila ng pagtutol ng ilan, at sa dalawang taon ay nasira niya ang sampung frac, sampung sombrerong de copa, at anim na baston.

Sa loob ng anim na taon ng kanilang pag-aasawa ay hindi nagkaanak sina Kapitan Tiago at Pia Alba. Nagsagawa sila ng nobena, naglimos, at nagpunta sa Birhen ng Caysasay sa Taal, ngunit walang nangyari. Ipinayo ni Padre Damaso na pumunta sila sa Obando at sumayaw sa pista ni San Pascual Bailon upang humingi ng anak. Nagdalantao nga si Pia Alba, ngunit nawala ang kanyang kasayahang at hindi na muling nangiti. Namatay siya sa lagnat pagkapanganak at iniwan ang isang magandang sanggol na babae. Si Padre Damaso mismo ang naging ninong sa binyag, at pinangalanan ang bata na Maria Clara bilang parangal sa Birhen ng Salambaw at kay Santa Clara.

Inalagaan ni Tiya Isabel si Maria Clara. Malalaki, maitim, at mahahaba ang pilik ang mga mata ng dalaga, kulot at halos ginintuan ang buhok noong bata pa, at maputi at pinong-pino ang balat. Sa mga prusisyon ay nakaputi siya, may sampagita at azucena sa buhok, at may dalang dalawang puting kalapati na may bughaw na laso. Sa edad na labing-apat, sa payo ng cura ng Binondo, ipinasok siya sa kumbento ng Santa Catalina upang tumanggap ng mahigpit na turong panrelihiyon, at doon siya tumira ng pitong taon. Umiyak siyang nagpaalam kay Padre Damaso at kay Crisostomo Ibarra, ang tanging kaibigan ng kanyang kabataan, na pagkatapos ay nagtungo naman sa Europa. Nagkasundo sina Don Rafael at Kapitan Tiago na ipakasal ang kanilang mga anak at magtatag ng isang samahan sa negosyo, isang kasunduang isinara makalipas ang ilang taon mula nang umalis si Ibarra.

Mahahalagang Tagpo

• Naging mayaman si Kapitan Tiago sa pamamagitan ng lupa, ng monopolyo ng opio, at ng mga kontrata sa pamahalaan.
• Itinuring niyang Kastila ang kanyang sarili at namumuhay nang sunod-sunuran sa mga makapangyarihan at sa mga pari.
• Nakipagtaasan siya ng pamimintacasi kay Donya Patrocinio, na tumalo sa kanya sa huling handog na tatlong andas na pilak.
• Sa payo ni Padre Damaso ay namanata sina Kapitan Tiago at Pia Alba sa Obando upang magkaanak.
• Nagdalantao si Pia Alba ngunit namatay sa lagnat pagkapanganak; pinangalanan nilang Maria Clara ang sanggol at inalagaan ito ni Tiya Isabel.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Kapitan Tiago ay ang negosyanteng Pilipinong nagnais mapabilang sa lipunan ng mga Kastila.
• Maria Clara ay ang anak nina Kapitan Tiago at Pia Alba na lumaking maganda at mahinhin.
• Padre Damaso ay ang paring nagpayo sa mag-asawa at may lihim na bahagi sa kanilang pamilya.
• Pia Alba ay ang asawa ni Kapitan Tiago na namatay sa panganganak.
• Tiya Isabel ay ang nag-alaga at nagpalaki kay Maria Clara.
• Donya Patrocinio ay ang mayamang balo na nakipagtaasan ng handog kay Kapitan Tiago hanggang sa matalo siya nito sa pamimintacasi.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
bugtong	nag-iisa o walang kapatid
ganid	sakim o matakaw
kawaksi	katulong o kasama
magsing-irog	magkasintahan
tinutuligsa	pinupuna o sinasalungat
umaalipusta	umaapi o nangmamata

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Paano umunlad ang kabuhayan ni Kapitan Tiago at ano ang naging epekto nito sa kanyang katayuan?
2. Bakit itinuring ni Kapitan Tiago na Kastila ang kanyang sarili?
3. Ano ang naging sanhi ng pagkasawi ni Pia Alba?
4. Paano nakaapekto ang mga pari sa pagpapalaki at kinabukasan ni Maria Clara?