Noli Me Tangere Kabanata 55Ang Pagkakagulo

Buod

Nasa hapag-kainan sina Kapitan Tiago, Linares, at Tiya Isabel, kaya naririnig mula sa sala ang kalampag ng mga pinggan at kubyertos. Sinabi ni Maria Clara na hindi siya nagugutom at naupo sa piyano kasama ang masayang si Sinang, na bumubulong ng mga lihim sa kanyang tainga. Samantala, balisang nagpapasulong-sulong sa sala si Padre Salvi. Hindi talaga walang gana si Maria Clara; hinihintay niya ang pagdating ng isang tao, at sinamantala ang sandaling wala ang kanyang "argos" na si Linares na kumakain. Sinabi ni Sinang na tiyak na tatagal ang multong pari hanggang alas-otso. Sinabi rin niyang hindi na nagpasisindi ng dalawang lampara si Padre Salvi mula nang magkasakit si Maria Clara dahil ayaw nitong magastusan.

Nang tumunog ang relos at ang kampana ng alas-otso, tumayo ang lahat upang magdasal. Nananalangin si Padre Salvi sa mahina at nanginginig na tinig, ngunit wala sinumang pumansin sa kanyang kalituhan. Halos hindi pa natatapos ang dasal nang dumating si Ibarra, na may luksa hindi lamang sa pananamit kundi maging sa kanyang mukha. Nang makita ito ni Maria Clara ay tumindig siya at humakbang upang itanong kung may problema, ngunit sa sandaling iyon ay narinig ang putok ng mga baril. Tumigil si Ibarra, umiikot ang kanyang mga mata, at nawalan ng tinig. Nagtago si Padre Salvi sa likod ng haligi.

Sumunod ang iba pang putok mula sa dako ng kumbento, kasama ang mga hiyaw at takbuhan. Pumasok na takbo sina Kapitan Tiago, Tiya Isabel, at Linares, na sumisigaw ng "Tulisan! Tulisan!" Sinundan sila ni Andeng na iwinawasiwas ang duruan. Nanikluhod si Tiya Isabel na umiiyak at dinarasal ang Kyrie eleyson. Nanginginig na inialay ni Kapitan Tiago sa Birhen ng Antipolo ang atay ng manok na nakatusok sa tenedor, at nangakong limangpung malalaking bomba at dalawang misa de gracia. May kutsilyong hawak si Linares samantalang puno pa ang bibig, at nagkayakapan sina Sinang at Maria Clara. Tanging si Crisostomo lamang ang hindi kumilos.

Nang dumating ang alperes at tinawag si Padre Salvi, naghinala si Tiya Isabel na nasugatan ito at nangungumpisal. Lumabas sa kanyang taguan ang putlang-putlang si Padre Salvi at binitawan ang tila balitang pinatay ng mga tulisan ang alperes. Umalis din si Ibarra sa bahay sa kabila ng pagpigil ni Tiya Isabel, na sinabing hindi pa siya nakakumpisal. Sa daan ay natitisod siya sa mga bato at kahoy sa madilim at walang taong lansangan, at sa tribunal ay narinig niya ang tinig ng alperes na nag-uutos ng pagpaposas, paggagapos, at pagbabantay sa lahat.

Mabilis na umuwi si Ibarra na hinihintay ng kanyang mga alila, at inutusan silang isiyahan ang pinakamagaling na kabayo at matulog. Sa kanyang gabinete ay isinilid niya ang mga hiyas at salapi sa isang supot, isinabit ang larawan ni Maria Clara, at nagsandata ng isang balaraw at dalawang rebolber. Ngunit bago pa siya makatakas ay may tatlong malakas na kalabog sa pinto at isang tinig na Kastilang nag-uutos na buksan sa ngalan ng hari. Nagningning ang kanyang mga mata at ikinasa niya ang rebolber, ngunit nagbagong isipan siya, ibinaba ang sandata, at binuksan ang pinto. Agad siyang hinuli ng tatlong kawal, at sinabi ng sarhento na bilanggo siya sa ngalan ng hari. Nang tanungin niya kung bakit, sinabing doon na lamang sasabihin, at ipinagkaloob ng alperes na huwag siyang gapusin kung mangakong hindi tatakas.

Samantala, tumakbo si Elias na wari'y sirang isip, tinahak ang mga bukirin at gubat, at tinakasan maging ang liwanag ng buwan. Sa kanyang guniguni ay sinundan siya ng mga anino ng kanyang mga magulang, at nakita niya sa bawat sanga ang buslong may ulo ni Balat. Sa dalampasigan ay napaluhod siya nang makita ang anino ng kanyang kapatid na babaeng may dugo sa dibdib, at tumubog siya sa tubig na tila may sinusundan hanggang sa umalingawngaw ang mga putok ng baril at matauhan siya. Nagbalik siya sa bayan at dumaan sa likod ng bahay ni Ibarra, pumasok sa bintana, at nakitang nagniningas pa ang kandila. Nais sana niyang iligpit ang mga papel, ngunit nang makitang may dumarating na dalawang kawal at ang directorcillo ay minabuti niyang ibunton ang mga papel at damit sa gitna ng silid, buhusan ng langis ng lampara, at sindihan. Bago tumalon sa bintana ay hinablot niya ang larawan ni Maria Clara at isinilid sa supot. Nang pumanhik ang mga kawal, sinalubong sila ng makapal na usok at malalaking dilang apoy, at napilitan silang umatras. Lumakas ang apoy dahil sa hangin at nilamon ang buong bahay.

Mahahalagang Tagpo

• Hinintay nina Maria Clara at Sinang ang pagdating ni Ibarra habang nag-aabang si Padre Salvi.
• Sumiklab ang putukan sa oras ng dasal, at nagsitakas ang mga tao.
• Dinakip ng mga kawal si Ibarra sa kanyang bahay bago pa siya makatakas.
• Sinilaban ni Elias ang mga kasulatan at larawan ni Ibarra upang ilihis ang mga sibil.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Crisostomo Ibarra ay nadakip ng mga kawal bago pa makatakas.
• Maria Clara ay nanatiling gulat at hindi nakapagpaalam sa kasintahan.
• Sinang ay kaibigan ni Maria Clara na kasama niya sa paghihintay.
• Padre Salvi ay nagtago sa likod ng haligi at nag-abang sa paglusob.
• Linares ay naroon sa bahay at kumakain nang sumiklab ang gulo.
• Kapitan Tiago ay ang may bahay na tumakbo at nag-alay sa Birhen ng Antipolo nang sumiklab ang putukan.
• Tiya Isabel ay ang nanginginig na nanikluhod at nagdasal ng Kyrie eleyson sa gitna ng gulo.
• Andeng ay ang kasambahay na sumunod sa kanila na iwinawasiwas ang duruan.
• Alperes ay ang dumating na nag-utos ng pagpaposas at paggagapos sa buong bayan.
• Elias ay ang lalaking sumilab sa mga kasulatan at larawan ni Ibarra upang ilihis ang mga kawal.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
luksang-luksa	nakasuot ng itim bilang tanda ng pagdadalamhati
rebolber	maliit na baril
umalingawngaw	umugong o kumalat ang tunog
sarhento	pinuno ng maliit na pangkat ng mga kawal
budhi	konsensiya
mapapatda	hindi makakilos sa gulat
pagsabog	biglang pagliyab o pagputok

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Ilarawan ang kalagayan sa bahay ni Kapitan Tiago bago at habang sumisiklab ang putukan.
2. Paano nadakip si Ibarra, at bakit hindi siya lumaban?
3. Ano ang ginawa ni Elias sa bahay ni Ibarra, at bakit?
4. Ano ang ipinapahiwatig ng "pagkakagulo" sa buhay ng mga pangunahing tauhan?