Buod ng Katauhan

Ang Gobernadorcillo ang pinakamataas na Pilipinong opisyal sa pamahalaang bayan ng San Diego. Siya ang namamahala sa pang-araw-araw na gawain ng munisipyo, nagpapatupad ng mga batas, at namumuno sa mga pagpupulong ng mga kilalang mamamayan. Sa papel, makapangyarihan siya. Sa katotohanan, wala siyang tunay na kapangyarihan.

Sa Kabanata 20, makikita siya sa pagpupulong sa tribunal upang pag-usapan ang pista ng bayan. Pinamumunuan niya ang pangkat ng mga konserbatibo, ang mga nakatatandang mamamayang sumusunod sa kagustuhan ng simbahan. Bagaman hinayaan niyang magbigay ng panukala ang grupong liberal ni Don Filipo, hindi rin naman siya nagpasiya batay sa mga ito. Ang huling salita ay palaging nagmumula sa kura.

Hindi masamang tao ang Gobernadorcillo sa likas na pagkatao, ngunit mahina siya. Wala siyang lakas ng loob na sumalungat sa mga pari. Kahit alam niyang may mga mali sa pamamahala, pinipili niyang sumunod upang hindi siya mawalan ng katungkulan. Sa paggawa nito, nagiging kasangkapan siya ng sistemang nagpapahirap sa kanyang sariling kababayan.

Pisikal na Paglalarawan

Walang detalyadong paglalarawan ni Rizal sa Gobernadorcillo. Sa mga tagpo sa tribunal, makikita siya bilang isang lalaking nasa katamtamang gulang, maayos ang pananamit, at may tindig ng isang opisyal. Ngunit ang kanyang hitsura ay walang ipinahihiwatig na lakas o awtoridad, na kabaligtaran ng nangingibabaw na presensya ng kura at ng alperes sa bayan.

Mga Ugnayan sa Ibang Tauhan

Don Filipo ay kanyang teniente mayor o pangalawang pinuno; pinapayagan niyang magbigay ng panukala ngunit hindi sinusuportahan.
Padre Salvi at ang kura ay ang tunay na nagpapasiya sa bayan; sinusunod niya ang mga ito.
Alperes ay kasama sa pamahalaang bayan; kinikilala rin ang kapangyarihan nito.
Mga konserbatibong kapitan ay kasama niya sa pangkat na sumusunod sa simbahan.

Motibasyon at Tunggalian

Ang pangunahing motibasyon ng Gobernadorcillo ay mapanatili ang kanyang katungkulan at ang kaunting karangalang dulot nito. Alam niyang ang kanyang posisyon ay nakasalalay sa pabor ng simbahan at ng pamahalaang panlalawigan. Kaya't iniiwasan niya ang anumang hakbang na maaaring magalit sa mga pari.

Ang kanyang tunggalian ay sa pagitan ng tungkulin at ng sariling kapakanan. Bilang pinuno ng bayan, tungkulin niyang ipagtanggol ang kapakanan ng mga mamamayan. Ngunit pinipili niyang unahin ang kanyang sarili. Sa huli, siya ay isang trahedya rin, kung saan isa siyang Pilipinong may kapangyarihang tulungan ang kanyang lahi ngunit piniling maging alipin ng sistemang umaapi sa kanila.

Simbolikong Kahulugan

Ang Gobernadorcillo ay sagisag ng bulok na burukrasyang kolonyal. Ipinapakita niya na ang mga Pilipinong inilagay sa kapangyarihan ay kadalasang naging kasangkapan lamang ng mga mananakop. Siya ang patunay na ang tunay na kapangyarihan sa bayan ay wala sa mga Pilipinong opisyal kundi sa mga pari at sa mga Kastilang militar.