Noli Me Tangere Kabanata 58Ang Sinumpa

Buod

Kumalat sa bayan ang balitang ilalabas na ang mga bilanggo. Unang naging takot ang balita, at pagkatapos ay naging iyakan at panambitan. Pabalik-balik ang mga pamilya sa kumbento, kuwartel, at tribunal, ngunit wala silang masumpungang aliw. Nagdahilan ng sakit ang kura at nagkulong, dinagdagan ng alperes ang mga bantay na sumasalubong sa mga babaeng nakikiusap sa pamamagitan ng kolbe ng baril. Sa harap ng bilangguan, pabalik-balik ang mga babaeng may lakas pa; ang mga wala nang lakas ay napaupo sa lupa at tinatawag ang pangalan ng kanilang minamahal. Si Doray, ang dating masayang asawa ni Don Filipo, ay pagala-galang may dalang sanggol. Nang payuhan siyang umuwi, sumagot siya: bakit pa mabubuhay ang anak kung wala rin namang amang magtuturo? Tumatangis si Kapitana Tinay at tinatawag ang anak na si Antonio, habang tahimik na nakatitig si Kapitana Maria sa rehas na kinaroroonan ng kanyang kambal. Ang biyanan ng manunuba ng niyog ay hindi umiiyak; nagpaparoo't parito itong nakataas ang mga braso at nagsabing hinarang daw si Andong, pinaputukan, isinuot sa pangaw, at ipinadala sa kabisera dahil lamang sa may bagong salawal. Kaunti lamang ang pumansin sa kanya, at may isang babaeng bumuntong-hininga na nagsabing si Don Crisostomo ang may kasalanan ng lahat.

Naroon din si Nol Juan na itim ang suot dahil ipinagluluksa na niya ang pagkamatay ni Ibarra. Nang mag-iikalawa ng hapon ay tumigil sa harap ng tribunal ang isang karitong hinihila ng dalawang baka. Nais sana ng mga tao na sirain ito, ngunit pinigilan sila ni Kapitana Maria: kung sisirain nila ang kariton, ipapalakad ba nila ang mga bilanggo? Lumabas ang dalawampung kawal at pinaligiran ang kariton.

Lumabas ang mga bilanggo. Unang lumabas si Don Filipo na nakagapos at nangingiting bumabati sa kanyang asawa, ngunit napahagulgol si Doray at nahirapan ang dalawang guardia na pigilan siya. Sumipot na umiiyak na parang sanggol si Antonio, at lalong dumagdag ang panambitan ng kanyang pamilya. Humagulgol naman si Andong nang makita ang kanyang biyanan. Nakagapos din si Albino, ang dating seminarista, gayundin ang kambal ni Kapitana Maria, at tahimik at malungkot ang tatlong binata. Huling lumabas si Ibarra na walang tali ngunit nasa pagitan ng dalawang guardia sibil. Namumutla siya at humanap ng mukha ng kaibigan. Isinisigaw ng marami na siya ang may kasalanan ngunit malaya pa. Linilingon ni Ibarra ang mga guardia at ipinag-utos na gapusin siya nang mabuti, siko sa siko, at sumunod ang mga kawal. Sumipot ang alperes na nakasakay sa kabayo at punong-puno ng sandata, kasama ang sampu o labinlimang kawal pa.

Bawat bilanggo ay may pamilyang nananalangin at nagpapalayaw ng matatamis na taguri, maliban kay Ibarra na walang sinuman. Sinabi ni Doray kay Ibarra na inalisan nito ng ama ang kanyang anak. Naging galit ang pighati ng mga pamilya sa binata. Sinigawan siya ng biyanan ni Andong ng duwag dahil nagtago raw ito samantalang nakikipaglaban ang iba, at isang matandang lalaki ang sumumpa sa ginto ng kanyang pamilya na sumira sa kanilang kapayapaan. Pumukol ng bato ang isang kamag-anak ni Albino na sumigaw ng bitay at erehe, at sinundan ito ng iba hanggang sa umulan ng alabok at bato sa binata. Tiniis ni Ibarra ang lahat nang walang imik, walang poot, at walang daing. Tumungo siya, at marahil ay naisip niya ang isang taong pinapalo sa mga lansangan ng Maynila, ang isang matandang babaeng namatay sa pagkakita sa ulo ng kanyang anak, at ang nangyari sa buhay ni Elias. Isang ina lamang ang hindi naghiganti, si Kapitana Maria, na puno ng tahimik na luha ang mga matang pinanonood ang pagpanaw ng kanyang dalawang anak.

Sa mga bintanang nakabukas, ang nagpakita ng habag sa binata ay ang mga manonood lamang. Nagtago ang lahat ng kanyang kaibigan, maging si Kapitan Basilio na nagbawal sa kanyang anak na si Sinang na umiyak. Nakita ni Ibarra ang umaaso pa niyang bahay, ang bahay na kanyang pinanganakan. Bumalong ang mga luhang malaon niyang pinigil, at tumangis siya nang hindi mailihim ang kanyang pag-iyak. Wala na siyang bayan, bahay, sinisinta, kaibigan, at maligayang panahong hinihintay. Mula sa isang mataas na lugar ay pinanonood ang pangkat na iyon ng isang matandang maputla, payat, at nakabalot sa kumot na lana. Siya si Pilosopo Tasyo, na nang mabalitaan ang nangyari ay bumangon sa kanyang hihigan, ngunit hindi na umabot ang kanyang lakas sa tribunal. Sinundan ng matanda ng mata ang kariton hanggang sa mawala ito, at pinilit niyang maglakad pauwi. Kinabukasan, natagpuan siyang patay ng mga tagapag-alaga ng mga hayop sa may pintuan ng kanyang tahanan.

Mahahalagang Tagpo

• Nagparada ng mga bilanggo sa harap ng mga kaanak na naghihinagpis.
• Ngumiti pa si Don Filipo sa kanyang asawa sa gitna ng kalungkutan.
• Pinagbuntunan at pinagbato si Ibarra ng mga tao.
• Natagpuang patay si Pilosopo Tasyo sa pintuan ng kanyang bahay kinabukasan.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Crisostomo Ibarra ay bilanggong sinumpa at pinagbuntunan ng galit ng bayan.
• Don Filipo ay kasamang bilanggo na matatag pa rin sa harap ng pagsubok.
• Pilosopo Tasyo ay matandang nagmasid hanggang sa kanyang huling sandali.
• Kapitan Basilio ay nagbawal sa pagtangis ng mga kabataan.
• Sinang ay kabataang pinigilan ang pag-iyak dahil sa pangyayari.
• Aling Doray ay ang asawa ni Don Filipo na pagala-galang may dalang sanggol sa harap ng bilangguan.
• Kapitana Tinay ay ang inang tumatangis at tumatawag sa kanyang anak na si Antonio.
• Kapitana Maria ay ang inang tahimik na nakatingin sa rehas na kinaroroonan ng kanyang kambal.
• Nol Juan ay ang lalaking nakaitim dahil ipinagluluksa na niya ang pagkamatay ni Ibarra.
• Antonio ay ang bilanggong lumabas na umiiyak na parang sanggol sa harap ng kanyang pamilya.
• Andong ay ang bilanggong humagulgol nang makita ang kanyang biyanan.
• Albino ay ang dating seminaristang nakagapos na kasama ng mga bilanggo.
• Alperes ay ang pinuno ng gwardya sibil na dumating na nakasakay sa kabayo at punong-puno ng sandata.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
sinumpa	isinumpa o itinakwil
gapos	tali na panggapos
paghagulgol	malakas na pag-iyak
nanlalata	nanghihina
pangungutya	panlalait o pambabastos
kariton	sasakyang may gulong na hinihila ng hayop
handusay	nakabulagta o nakahiga sa lupa

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit pinagbuntunan ng mga tao si Ibarra sa kabila ng kanyang kawalang-sala?
2. Ano ang ginawa ni Ibarra nang mapansin niyang wala siyang gapos?
3. Ano ang sinapit ni Pilosopo Tasyo sa huli?
4. Ano ang ipinapahiwatig ng pagtatakwil ng bayan kay Ibarra tungkol sa lipunang Pilipino?