Noli Me Tangere Kabanata 15Ang mga Sakristan

Buod

Sa ikalawang palapag ng kampanaryo, habang rumaragasa ang kulog at bumubuhos ang ulan, naroon ang magkapatid na sakristan na sina Basilio, sampung taong gulang, at Crispin, pitong taong gulang. Nakasuot sila ng luma at punit na damit at hinihila ang lubid ng mga batingaw na tumutugtog ng malungkot na tugtog para sa mga kaluluwa. Nakatayo ang isang maliit na kandila sa isang malaking bato na ginagamit na panghulog sa galerya tuwing Biyernes Santo upang gayahin ang ugong ng kulog, at paminsan-minsan ay pinapatay ito ng ulang itinutulak ng hangin. Nanginginig si Crispin at sinabing mabuti pa sanang kapiling nila noon ang kanilang ina, sapagkat doon ay walang magsasabing magnanakaw siya. Sinabi rin niyang nais niyang magkasakit upang mapilitang alagaan siya ng ina at hindi na siya ibalik sa kumbento. Sumagot si Basilio na kung magkakasakit silang lahat ay mamamatay ang ina sa lungkot at sila sa gutom.

Pinagbintangan si Crispin ng pagnanakaw ng dalawang onsang ginto na halagang tatlumpu't dalawang piso. Sinabi ng kura na papatayin siya sa pamamalo kung hindi lilitaw ang salapi. Dalawang piso lamang ang sahod ni Basilio sa isang buwan at dalawang beses na siyang napagmulta. Hiniling ni Crispin na bayaran na lamang ng kanyang kuya ang sinasabing ninakaw upang hindi na sila tawaging magnanakaw, ngunit tumanggi si Basilio dahil wala nang makakain ang kanilang ina. Binilang ni Crispin ang tatlumpu't dalawang piso sa kanyang mga daliri, anim na kamay at dalawang daliri na tig-iisang piso, at itinanong kung ilang cuarto ang bawat piso. Sinabi ni Basilio na may isang daan at animnapung cuarto ang bawat piso, at iniisip ni Crispin kung gaano karaming cuarto ang mabibilang sa tatlong araw at kung ano ang mabibili niya sa mga ito: mga sapatos, sombrero, isang malaking payong, pagkain, at damit para sa kanya, sa kanyang kuya, at sa kanyang ina.

Sa kanyang pag-iisip, nasabi na lamang ni Crispin na sana ay ninakaw na niya ang pera upang may maiwan siya sa kanyang ina at kapatid bago siya mamatay. Ang tanging cuarto niyang bigay noong Pasko ay kinuha rin ng kura. Balak niyang ipakita sa ina ang mga latay sa kanyang likod at ang punit na bulsa upang patunayang inosente siya. Naalala rin niyang sinabi ni Pilosopo Tasyo na may naghihintay na masarap na hapunan sa kanila. Ngunit nang mabanggit ni Crispin na sinungaling ang sakristan mayor at ang kura, biglang sumulpot sa hagdanan ang sakristan mayor. Mahaba at payat ang kanyang ulo, may maiitim na buhok, at may asul na salamin na nagtatakip sa kanyang isang bulag na mata. Tulad ng ulo ni Medusa, pinatigil nito ang mga salita sa labi ng bata, at nanlamig sa takot ang magkapatid.

Pinagmulta niya si Basilio ng dalawang real dahil sa di pagpapatugtog ng kampana sa takdang oras. Inutusan din niyang manatili si Crispin nang gabing iyon hanggang hindi lumilitaw ang ninakaw. Nang ipaalalang pinahintulutan na silang umuwi sa alas-otso, sinabi ng sakristan na hanggang alas-diyes si Crispin mananatili. Nang mangatwiran si Basilio na bawal lumabas pagkatapos ng ika-siyam at malayo ang kanilang bahay, lalo lamang nagalit ang sakristan at tinanong kung nag-uutos pa ito sa kanya. Isang linggo na silang hindi nakikita ang kanilang ina, ngunit hinawi nito ang kamay ni Basilio at kinaladkad si Crispin pababa ng hagdanan.

Sumigaw si Crispin na huwag siyang iiwan sapagkat papatayin siya. Narinig ni Basilio ang tunog ng katawan ng kapatid sa mga baitang, isang hampas, at ang dumadaing na palahaw na unti-unting namatay sa malayo. Nakatayo siyang tila nanlamig, nakakuyom ang mga kamao, at bumulong na lamang kung kailan kaya siya magiging malakas upang makapag-araro ng bukid. Bumaba siya sa koro at nakinig, ngunit naputol na ng pagsara ng pinto ang sigaw ng kapatid. Nanginginig at pinagpapawisan, kinagat niya ang kanyang kamao upang pigilan ang sigaw, at minasdan ang madilim na simbahan kung saan may malamlam na ilaw ng lampara, isang kabaong sa gitna, nakasara ang mga pinto, at may rehas ang mga bintana.

Nang tumila ang ulan, muling umakyat si Basilio sa ikatlong palapag ng kampanaryo, kinalas ang mga lubid na nakatali sa mga pamalo ng kampana, at bumaba na putla ngunit hindi luha ang kinikislap ng kanyang mga mata. Pinagdugtong niya ang mga lubid, itinali ang isang dulo sa barandilya, at hindi na inalaalang patayin ang ilaw ay nagpatihulog sa dilim sa labas. Makalipas ang ilang minuto ay may narinig na mga tinig sa isang lansangan at dalawang putok ng baril, ngunit walang natigatig at muli na lamang nanahimik ang bayan.

Mahahalagang Tagpo

• Pinagbintangan si Crispin ng pagnanakaw ng dalawang onsa.
• Tumanggi si Basilio na tulungan ang kapatid dahil sa kanilang kahirapan.
• Naisip ni Crispin na mas mabuting magkasakit na lamang silang lahat.
• Pinagmulta ng sakristan mayor si Basilio at kinaladkad si Crispin.
• Nagpatihulog si Basilio mula sa kampanaryo gamit ang lubid ng kampana.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Basilio ay ang nakatatandang kapatid na tumangging magbigay ng tulong ngunit nag-alala sa sinapit ni Crispin.
• Crispin ay ang batang sakristang pinagbintangang magnanakaw at pinarusahan nang walang awang palo.
• Sakristan Mayor ay ang malupit na namamahala sa mga sakristan na nagmulta at kumaladkad kay Crispin.
• Sisa ay ang inang hinahanap-hanap ng magkapatid.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
onsa	lumang gintong barya o yunit ng timbang/salapi
palahaw	pananangis o malakas na sigaw
panaghoy	daing o hikbi
kalumbayan	kalungkutan o dalamhati
yantok	mala-palmang pamalo
pananalasa	panlulupig o paninira
nagpatibuwal	nagpadalus-dalos o napahamak

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit tumanggi si Basilio na tulungan si Crispin sa pagbabayad?
2. Ano ang naramdaman ni Crispin habang naghihintay ng parusa?
3. Paano inilarawan ang sakristan mayor sa kabanata?
4. Ano ang sinasabi ng kabanata tungkol sa pagtrato sa mga batang sakristan?