Noli Me Tangere Kabanata 14Baliw o Pilosopo?

Buod

Laging naglalakad nang nag-iisa sa lansangan si Pilosopo Tasyo, isang dating mag-aaral ng pilosopiya. Iniwan niya ang kanyang pag-aaral dahil sa kagustuhan ng kanyang ina, hindi dahil sa kawalan ng salapi o talino. Natakot ang mayaman niyang ina na baka maging pantas ang anak at malimutan ang Diyos, kaya pinapili siya sa pagkapari o pag-alis sa kolehiyo. Dahil umiibig noon, pinili niya ang pangalawa at nag-asawa. Nang mamatay ang asawa at ina sa loob ng isang taon, hinanap niya ang aliw sa mga aklat. Naging lulong siya sa pagbili ng mga libro hanggang sa maubos ang kanyang kayamanan. Tinatawag siyang Don Anastasio o Tasiyong Pilosopo ng mga nakapag-aral, ngunit Tasiyong Baliw ng mga mangmang.

Sa gabing iyon ay may paparating na bagyo. Malapit sa simbahan ay nasalubong niya ang gobernadorcillo na may dalang bigkis ng kandila at bastong may borlas. Sinabi ni Tasyo na umaasa siya sa bagyo at hiniling niyang magkaroon ng mga lintik na papatay ng tao at magsusunog ng bahay. Sampung taon nang iminumungkahi niya sa bawat gobernadorcillo ang pagbili ng tagahuli ng kidlat, ngunit tumatawa lamang sila at bumibili ng bomba at kwitis. Nagpasadya pa ng kampana para kay Santa Barbara ang gobernadorcillo, gayong mapanganib itong tugtugin sa bagyo. Noong 1870 sa Biñan, tinamaan ng kidlat ang tore ng simbahan at nasira ang relos at altar. Nang kumidlat, namutla ang gobernadorcillo at nag-antanda, kaya tinalikuran siya ni Tasyo.

Sa loob ng simbahan, naghahanda ang mga sakristan ng pamburol para sa mga kaluluwa. Napansin ni Tasyo ang magkapatid na sina Basilio at Crispin, na mga sampu at pitong taong gulang. Inanyayahan niya silang sumama dahil naghanda ng hapunan ang kanilang ina, ngunit sinabi ng mas malaki na hindi sila pababayaang umalis ng sakristan mayor hanggang alas-otso. Patungo sila sa kampanaryo upang tumugtog para sa mga kaluluwa. Nagbilin si Tasyo na huwag lumapit sa mga kampana habang may bagyo, at umalis siyang may awa sa mga bata.

Nang makarating si Tasyo sa labas ng bayan, inanyayahan siya ng isang lalaking nasa trenta ang gulang, si Don Filipo Lino, na binabasa noon ang isang aklat tungkol sa mga pagdurusa ng mga kaluluwa sa purgatoryo. Si Don Filipo ang tenyente mayor at pinuno ng panig liberal, at tinanggap sila ng asawang si Donya Teodora Viña. Itinanong ni Don Filipo kung nasalubong ni Tasyo sa sementeryo ang anak ng namatay na Don Rafael, na kagagaling lamang sa Europa. Sinabi ni Tasyo na kasama siya sa anim na tumanglaw sa bangkay, at siya pa ang dumulog sa Kapitan Heneral nang makitang walang ginagawa ang mga awtoridad. Dahil may dugong Intsik siya, iginagalang niya ang ama dahil sa anak at hindi ang anak dahil sa ama, sapagkat dapat tumanggap ang bawat isa ng gantimpala o parusa para sa sariling gawa.

Tinanong ni Doray kung nagpasabi ba siya ng misa para sa yumaong asawa, at tumanggi siya. Sinabi ng mag-asawa na sa mga araw na iyon ang isang misa ay katumbas ng lima o anim sa karaniwang araw. Napansin ni Don Filipo na hindi naniniwala si Tasyo sa purgatoryo, ngunit alam daw nito ang kasaysayan nito. Ayon sa kanya, umiral na ang purgatoryo bago pa dumating ang Panginoon. Si Zoroaster, na nabuhay daan-daang taon bago si Kristo, ay nagturo ng isang uri nito, at natutubos ang mga kaluluwa sa pagbigkas ng Avesta at sa mabubuting gawa ng kamag-anak hanggang ikaapat na salinlahi. Nang maging matatag na ang paniwala, ipinahayag ng mga pari na sa isang maliit na barya ay matutubos ang isang kaluluwa mula sa isang taon ng pagdurusa. Para kay Tasyo, mabuti at makatuwiran ang ideya ng purgatoryo, ngunit ang kasamaan ay nasa pang-aabuso.

Bago siya umalis, natakot si Tasyo para sa kanyang mga aklat dahil may mga nais magsunog ng mga ito. Nang tanungin kung naniniwala siya sa kaparusahan, sinabi niyang ihahabilin niya ang sarili sa Diyos nang walang takot. May sumagi sa kanyang isipan: kung lima lamang sa bawat isang daang Katoliko ang maliligtas, at ika-labindalawang bahagi lamang ng daigdig ang mga Katoliko, lima lamang sa bawat isandaan at dalawampu ang maliligtas. Hindi raw maaaring ganoon, at kalapastanganan ang paniwalaan ito. Kung totoo iyon, durugin na lamang ang sanggol na natutulog, at ang diyos na si Moloc na pinapayapaan ng dugo ng mga inosente ay magiging maawain pa. Nanginginig na umalis si Tasyo at tumakbo sa lansangan sa gitna ng ulan, at nang kumulog ay iniunat niya ang kamay sa langit at sumigaw na alam niyang hindi malupit ang Diyos.

Mahahalagang Tagpo

• Dumalaw si Pilosopo Tasyo sa libingan ng kanyang asawa.
• Ikinuwento ang kanyang pinagmulan at kung bakit tinawag siyang baliw.
• Ipinahayag niya ang kanyang hangarin na isang delubyo na maglilinis sa sanlibutan.
• Pinayuhan niya ang magkapatid na Basilio at Crispin na umuwi sa kanilang ina.
• Nakarating siya sa bahay ni Don Filipo at napag-usapan si Ibarra at ang purgatoryo.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Pilosopo Tasyo ay ang matalinong lalaking tinatawag na baliw dahil sa kanyang makabagong kaisipan.
• Basilio ay ang batang sakristan na pinayuhang umuwi kasama ng kapatid.
• Crispin ay ang nakababatang kapatid ni Basilio na nangungulila sa ina.
• Don Filipo ay ang liberal na taga-San Diego na kausap ni Pilosopo Tasyo.
• Don Rafael Ibarra ay ang yumaong ama ni Ibarra na isa sa anim na inilibing ng Pilosopo.
• Gobernadorcillo ay ang pinunong nasalubong ni Tasyo sa may simbahan at namutla nang kumidlat.
• Aling Doray ay ang asawa ni Don Filipo na nagtanong kay Tasyo kung nagpasabi siya ng misa para sa yumaong asawa nito.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
lintik	kidlat
kalapastanganan	pagyurak sa dangal o paglapastangan
mapanganib	delikado o may panganib
nakatutulig	nakabibingi
angkop	nararapat o bagay
dagok	matinding kasawian

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit tinatawag na baliw si Pilosopo Tasyo gayong matalino siya?
2. Ano ang ibig sabihin ng pagnanais niya ng isang delubyo?
3. Bakit siya tutol sa pagpapatugtog ng batingaw kapag kumukulog?
4. Ano ang pananaw ni Pilosopo Tasyo tungkol sa purgatoryo, at paano niya ipinakita ang paggalang sa relihiyon?