Noli Me Tangere Kabanata 47Ang Dalawang Senyora

Buod

Habang naglalaro ng lasak sa sabungan si Kapitan Tiago, namamasyal si Donya Victorina sa mga lansangan ng San Diego upang tingnan kung paano inaayos ng mga Indio ang kanilang mga bahay at bukid. Isinuot niya ang pinakamagagarang damit na seda, puno ng laso at bulaklak, upang mapahanga ang mga taga-probinsiya, at nakasandal siya sa bisig ng kanyang pilay na asawang si Don Tiburcio de Espadana. Naiinis siya sa mga pangit na dampa at sa mga Indiong hindi nag-aalis ng sombrero kapag nakasalubong nila. Pinagbawalan pa niyang hampasin ng sombrero ang mga hindi pumupugay, ngunit tumutol si Don Tiburcio dahil baka gantihan siya at dahil pilay siya. Lalo siyang nayamot nang maalikabok ang laylayan ng kanyang damit at nang hindi siya purihin ng mga dalagang nakasalubong nila. Nagpasabi pa siyang sasabihin sa amo ng kutsero ni Sinang na turuan ang mga alila nito.

Nang makasalubong nila ang Alperes, lalo siyang nayamot dahil hindi siya nito pinuri sa kasuotan at tila nangungutya pa ang tingin nito. Sinabihan niya ang asawa na hindi dapat makipagkamay sa isang hamak na Alperes. Nang mapadaan sila sa tahanan ng Alperes, nakita nila si Donya Consolacion na nakasandal sa durungawan, nakasuot ng pranela at humihithit ng tabako. Tiningnan siya nito mula ulo hanggang paa, dumura, at tumalikod. Hinarap siya ni Donya Victorina na nanginginig sa galit at tinanong kung bakit siya tinitigan at kung naiinggit ito. Sinagot siya ng Alperesa na naiinggit nga siya sa mga kulot nito.

Namagitan si Don Tiburcio upang payapain ang asawa, ngunit itinulak siya nito hanggang muntik nang mabuwal. Sinabi ni Donya Victorina na huwag ipagkamaling siya ay isang taga-probinsiya o kerida ng isang sundalo, dahil sa kanyang bahay sa Maynila ay hindi pumapasok ang mga Alperes kundi naghihintay sa pintuan. Sinagot siya ng Alperesa na hindi nga pumapasok ang mga Alperes ngunit pumapasok naman ang mga pilay na tulad ng kanyang asawa. Ipinahiya rin ni Donya Victorina na dating labandera lamang ang Alperesa at inalok pa itong maglaba sa kanya. Nasaktan ang Alperesa at ipinaalala na alam ng kanyang asawa ang tunay na pinagmulan ni Donya Victorina, at sinabing hindi bababa sa isa ang kanyang naging asawa samantalang si Donya Victorina ay waring kinakain na ng lahat. Sa galit ay isinigaw ni Donya Victorina ang paratang na kerida ito ng isang batalyon.

Kinuha ng Alperesa ang latigo ng kanyang asawa at tumakbo pababa, ngunit hinarang siya ni Don Tiburcio. Dumating ang Alperes at galit na sinabihan si Donya Victorina na pasalamatan nitong naaalala pa niyang babae ito, dahil kung hindi ay lulusayin niya ito. Sinagot naman ni Donya Victorina na turuan nito ang kanyang asawa at kung wala itong pera ay magnakaw sa taumbayan, dahil iyon ang gamit ng mga sundalo. Sumagot ang Alperesa na naroon naman siya at bakit hindi sugatan ni Donya Victorina ang kanyang bibig. Nagpalitan sila ng mga insultong pinakamabigat hanggang sa dumating ang kura at pinagbawalan silang lahat. Ngunit tinawag naman siyang mapagbanal-banalang carlista ng Alperesa. Unti-unti silang naghiwalay, na may mga banta at alipusta, at pinanood ng taumbayan ang away.

Nagbalik ang mag-asawa sa bahay ni Kapitan Tiago. Nakita nila roon si Linares na kausap si Maria Clara at ang mga kaibigan nitong sina Sinang at Victoria. Nagulat si Maria Clara nang makitang wala nang pustiso ang kanyang manggagamot. Inutusan agad ni Donya Victorina si Linares na hamunin ng away ang Alperes; kung hindi ay isisiwalat niya ang tunay na pagkatao nito. Napansin ng tatlong dalaga ang pagtatalo, at nagbiro si Sinang na hindi nila napanood ang labanan. Nang subukang ipagtanggol ni Linares ang sarili ay ibinulong niya na huwag magmadali, lalo pa sa panahong iyon.

Dumating si Kapitan Tiago mula sa sabungan, malungkot dahil natalo ang kanyang lasak. Isinalaysay sa kanya ni Donya Victorina ang buong pangyayari at sinabing hahamunin ni Linares ang Alperes; kung wala itong tapang ay huwag nitong payagang mapangasawa si Maria Clara. Namutla si Maria Clara at tinitigan ang kanyang ama, si Donya Victorina, at si Linares. Namula si Linares at itinungo ni Kapitan Tiago ang kanyang mga mata. Pinaalala pa ng Donya kay Maria Clara na huwag magpakasal sa lalaking walang pantalon upang hindi malait. Hiniling ni Maria Clara sa kanyang mga kaibigan na ihatid siya sa kanyang silid dahil hindi siya makalakad nang mag-isa. Nang gabing iyon ay tinipon ng mag-asawa ang kanilang mga gamit at sinisingil si Kapitan Tiago ng ilang libong piso. Kinaumagahan ay umalis sila patungong Maynila sakay ng karwahe ng Kapitan, at iniwan kay Linares ang tungkulin ng paghihiganti.

Mahahalagang Tagpo

• Ang pamamasyal nina Donya Victorina at Don Tiburcio at ang pagtatanaw sa mga bahay ng mga Indio.
• Ang pagtama ng tingin at pagdura ni Donya Consolacion.
• Ang awayan ng dalawang senyora at ang pagmamagitan ng kanilang mga asawa.
• Ang pagwawalang-galang ni Donya Consolacion sa kura.
• Ang pag-uutos ni Donya Victorina kay Linares na hamunin ang Alperes.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Donya Victorina ay ang babaeng mapagmataas na nakaaway ni Donya Consolacion.
• Donya Consolacion ay ang mapagmalaking asawa ng Alperes na nagyurak sa kura.
• Alperes ay ang pinuno ng gwardya sibil na inutusang hamunin ni Linares.
• Don Tiburcio de Espadana ay ang asawang hindi makalaban dahil sa kapansanan at tinitiis ang asawa.
• Linares ay ang binatang inuutusan ni Donya Victorina na hamunin ang Alperes.
• Kapitan Tiago ay naglalaro ng lasak sa sabungan at umuuwi pang nalulungkot dahil sa pagkatalo.
• Padre Salvi ay ang kura na dumating upang pagbawalan ang dalawang senyora sa kanilang away.
• Maria Clara ay ang dalagang nagulat nang makitang wala nang pustiso ang kanyang manggagamot.
• Sinang ay kaibigan ni Maria Clara na nagbiro tungkol sa labanang hindi nila napanood.
• Victoria ay isa sa mga kaibigan ni Maria Clara na naroon sa bahay ni Kapitan Tiago.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
tungayaw	pagtawa nang may pangungutya
balitaktakan	sagutan ng masasakit na salita
latigo	panghampas na gawa sa balat
Alperesa	asawa ng Alperes
paumanhin	paghingi ng tawad
magpanggap	magkunwari
barilan	labanan gamit ang mga baril

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit naiinis si Donya Victorina sa mga nakakasalubong nila?
2. Ano ang naging dahilan ng away ng dalawang senyora?
3. Paano tinugunan ng kura ang away, at ano ang isinagot ng Alperesa?
4. Bakit nagpahatid si Maria Clara sa kanyang silid?