Noli Me Tangere Kabanata 60Ang Kasal ni Maria Clara

Buod

Labis ang tuwa ni Kapitan Tiago dahil hindi siya hinuli ni kinuwestiyon man ng pamahalaan. Tinalikuran niya ang mga kaibigang Pilipino nang pagbintangan ang mga ito, at kahit ang pinsan niyang si Don Primitivo, na nagsunog ng mga papeles ni Kapitan Tinong, ay hindi nakapagpabuka ng bibig nito. Itinuring niyang himala ito at iniugnay ito sa mga Birhen ng Antipolo, del Rosario, at del Carmen, kaya nagpamisa siya bilang pasasalamat. Kabaligtaran naman ang sinapit ni Kapitan Tinong: umuwi siyang may sakit, namamaga, at tahimik, at hindi na lumabas ng bahay sa pangambang mabati ng pilibustero. Samantala, may mga bulung-bulungan na bibitayin si Ibarra dahil may tumayong saksi laban sa kanya, at sinasabing maging ang paaralan ay maaaring ituring na kuta.

Dumating sa bahay nina Kapitan Tiago sina Linares at ang mag-asawang de Espadana. Si Donya Victorina ang nagsalita para sa tatlo at ipinagmalaki ang mga pagdalaw ni Linares sa Kapitan Heneral. Ayon sa kanya, tama lamang na parusahan si Ibarra dahil isa itong pilibustero. Sa kabila ng kanyang panghihina, hinarap ni Maria Clara ang mga bisita, na may maputlang mukha, mahabang buhok na tinalian ng mapusyaw na asul na laso, at malungkot na ngiti. Pinag-usapan ng matatanda ang usapin ng kasal, kaya umalis muna ang dalaga. Napagkasunduan ang pagpapakasal nina Maria Clara at Linares at ang isang pistang handaan. Buo na ang pasya ni Kapitan Tiago dahil inaasahan niyang makakalapit siya sa palasyo kapag naging manugang si Linares.

Kinabukasan ng gabi, napuno ang bulwagan ng mga bisitang Kastila at Intsik. Kabilang sina Padre Salvi, Padre Sibyla, si Tinyente Guevarra, ang dating alperes na ngayo'y komandante, ang mag-asawang de Espadana, at si Linares. Pinag-usapan ng mga babae si Maria Clara: may nagsabing mapagmataas siya, may nagsabing dapat pumili si Linares ng ibang dalaga, at may nagsabing ipinagbibili ng binata ang kanyang sarili. Narinig marahil ito ng dalaga, na nag-aayos ng mga bulaklak, dahil nanginginig ang kanyang kamay at namumutla siya. Sinabi ni Guevarra na ipapatapon si Ibarra at sana ay napawalang-sala ito kung hindi dahil sa isang malabong liham na isinulat nito sa isang babae bago siya umalis. Pinawalang-bisa ang pahayag ng tulisan dahil hindi umano ito nakipag-usap kay Ibarra kundi kay Lucas, isang kaaway nito, at pawang peke ang mga papel na nakuha sa bangkay. Nang itanong kung paano napunta sa piskal ang liham, hindi sumagot si Guevarra at tiningnan lamang niya si Padre Salvi. Lumapit si Guevarra kay Maria Clara at ibinulong na mabuti ang ginawa niyang pagbibigay ng liham dahil nakatiyak siya ng mapayapang hinaharap. Nanlamig si Maria Clara sa narinig at hiniling sa kanyang Tiya Isabel na dalhin siya sa silid.

Sa silid, napaluhod siya at humagulhol sa paanan ng isang larawan, tinatawag ang kanyang ina. Nang gabing iyon, lumabas si Maria Clara sa asotea. Inalis niya ang mga singsing at hikaw at inilagay ang mga ito sa barandilya. Huminto sa ibaba ang isang bangkang puno ng damo, at may tumalon mula rito at umakyat sa bakod. Napaurong si Maria Clara nang makilala si Ibarra, na itinakas ni Elias mula sa bilangguan.

Sinabi ni Ibarra na pumaroon siya upang patawarin siya at magpaalam. Pinigilan siya ng dalaga at ipinaliwanag ang buong katotohanan: may lalaking nagsiwalat ng pangalan ng kanyang tunay na ama at nagbanta na ibubunyag ito sa madla kung hindi niya ibibigay ang liham ni Ibarra. Kailangan niyang protektahan ang alaala ng kanyang ina at ang dangal ng kanyang mga ama. Ipinakita niya ang dalawang liham ng kanyang ina. Isinumpa siya ng kanyang ina sa mga liham at hiniling ang kanyang kamatayan, na tinangka namang idulot ng kanyang ama sa pamamagitan ng mga gamot. Naiwan ang mga liham sa isang bahay na tinirhan ng kanyang ama, at ibinigay lamang sa kanya ng lalaking iyon kapalit ng liham ni Ibarra. Pinatawad siya ni Ibarra.

Sinabi ng dalaga na hindi niya kalilimutan ang pangako ng pag-ibig, ngunit kailangan niyang pakasalan si Linares bilang bayad sa pag-aaruga ng kanyang ama. Utang na loob niya ito sa amang nag-aruga sa kanya, at nais niyang matiyak ang kapayapaan nito. Sinabi niyang minsan lamang siyang umibig at walang pag-ibig ay hindi siya mapapasa kaninuman. Hinalikan niya si Ibarra at pinauwi ito, at bumati si Elias sa dalaga mula sa bangka.

Mahahalagang Tagpo

• Nagpamisa si Kapitan Tiago dahil ligtas siya sa parusa.
• Napagkasunduan ang kasal nina Maria Clara at Linares.
• Pinag-usapan sa handaan ang kapalaran ni Ibarra, at ipinahayag ni Tinyente Guevarra na malaki ang bahagi ng liham sa isang babae sa pagkakasakdal sa binata.
• Narinig ni Maria Clara ang usapan at ang pasaring ni Guevarra tungkol sa liham, kaya nagpahatid siya sa kanyang silid at umiyak sa paanan ng isang larawan.
• Lihim na nagpaalam si Ibarra kay Maria Clara, ipinakita ng dalaga ang mga liham ng kanyang ina, at naghiwalay silang may pangakong hindi kalilimutan.

Mga Tauhan sa Kabanatang Ito

• Maria Clara ay dalagang napagkasunduang ipakasal kay Linares.
• Crisostomo Ibarra ay tumakas na binatang dumaan upang magpaalam sa kanyang sinisinta.
• Kapitan Tiago ay amang nagtakda ng kasal ng kanyang anak.
• Linares ay lalaking napili para maging asawa ni Maria Clara.
• Elias ay kasama ni Ibarra sa lihim na pagdalaw at sa pagtakas.
• Donya Victorina ay nagsalita para sa mga bisita at ipinagmalaki ang mga pagdalaw ni Linares sa Kapitan Heneral.
• Don Tiburcio de Espadana ay kasama ng asawa sa pagdalaw sa bahay ni Kapitan Tiago.
• Padre Salvi ay paring bisita sa handaan na tiningnan ni Tinyente Guevarra nang tanungin kung paano napunta sa piskal ang liham.
• Padre Sibyla ay isa sa mga paring bisita sa handaan ng kasal.
• Tinyente Guevarra ay nagpahayag na malaki ang bahagi ng liham sa pagkakasakdal kay Ibarra at nagpayo kay Maria Clara.
• Alperes ay dating alperes na ngayon ay komandante at isa sa mga bisita sa handaan.
• Tiya Isabel ay tiyahin na inutusan ni Maria Clara na ihatid siya sa kanyang silid.

Talasalitaan

Salita	Kahulugan
asotea	bubong o balkonaheng patag sa itaas ng bahay
manugang	asawa ng anak
ipapatapon	ipadadala sa ibang bansa bilang parusa
pista	pagdiriwang o kapistahan
panghihina	kahinaan ng katawan
sumpaan	pangako ng pag-ibig
sumagwan	gumamit ng sagwan sa pagsagwan ng bangka

Mga Tanong sa Pagsusuri

1. Bakit labis ang tuwa ni Kapitan Tiago samantalang nagkasakit si Kapitan Tinong?
2. Bakit pumayag si Maria Clara sa kasal kay Linares kahit hindi niya ito mahal?
3. Paano naging makabuluhan ang lugar ng pagpapaalam nina Ibarra at Maria Clara?
4. Ano ang ipinapahiwatig ng kabanata tungkol sa kalayaan ng kababaihan sa pagpili ng mapapangasawa?